Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
305.2K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Аз ойна , көп ойла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды жеңіл-желпі қызыққа берілмей, істің байыбын ойлауға шақырады. Тура мағынасында «ой...
Ат айлығын ойлайды,
Түйе жылдығын ойлайды,
Есек аяғының астын ойлайды.
Түйе жылдығын ойлайды,
Есек аяғының астын ойлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр түліктің табиғатына сай мінезін көрсетеді. Ат — ұзақ жолды, алдағы қимылды, өзіне лайы...
Пышағы бар сүйгенін жер,
Пышағы жоқ тигенін жер.
Пышағы жоқ тигенін жер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда пышақ туралы айтқанымен, астарында қаруы, амалы, мүмкіндігі бар адам өз...
Есепсіз дүние жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Есепсіз дүние жоқ» деген мақал өмірде бәрінің өз өлшемі, өз тәртібі бар екенін білдіреді. Тура ма...
Көптің ақылы - көл.
**Негізгі мағынасы** «Көптің ақылы - көл» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, ол астарлы ойға құрылған. Мұндағы негізгі ой...
Ілгері басқанның иті оттайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: алға жүріп, ілгері кеткен адамға ит те тап береді, яғни жолында кедерг...
Түйені жел шайқаса,
Ешкіні көктен ізде.
Ешкіні көктен ізде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырт көзге мүмкін емес, орынсыз әрекетті әжуалайды. Түйені жел шайқамайды, өйткені ол ірі...
"Әттеген-ай" деген сайын ақыл қосылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қателік жасап, өкінген сайын бұрынғы ісіне ой жіберіп, тәжірибе жинайтынын білдіреді...
Жығылсаң, нардан жығыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құласаң, әлсізден емес, нардай ірі, мықты нәрседен құла деген ойды білд...
Досы көпті жау алмайды,
Ақылы көпті дау алмайды.
Ақылы көпті дау алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп досы бар адамға жау батпайды, ал ақылы мол адамды дау жеңе алмайды...
Болымсыздан өнер шықпас,
Көңілсізден күлкі шықпас.
Көңілсізден күлкі шықпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі күйі мен талпынысы болмай, жақсы нәтиже де шықпайтынын білдіреді. «Болымсыз...
Бейнет аяқ астында,
Жақсылық ағаш басында.
Жақсылық ағаш басында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің, қиындықтың және жақсылықтың арақатынасын білдіреді. «Бейнет аяқ астында» дегені...
Түйе бойына сеніп жылдан құр қалған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда өз күшіне, сыртқы артықшылығына немесе қолындағы мүмкіндігіне тым сеніп, уақытты өткізі...
Көргеннен көрмегенің көп,
Білгеннен білмегенің көп.
Білгеннен білмегенің көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қанша көп көріп, қанша көп үйрендім десе де, әлі де білмейтіні көргенінен де, білген...
Нақыл - ақыл.
**Негізгі мағынасы** Нақыл сөздің түпкі мәні — ақылдың жинақталған, қысқа да нұсқа көрінісі. Бұл мақал адамға құрғақ сөз...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.