Халық туралы — 8-бет 359
Сұрыптау:
Сарттың жаманы «қазақ болам» дер,
Қазақтың жаманы «сарт болам» дер.
Қазақтың жаманы «сарт болам» дер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өз тегін, елдік болмысын менсінбей, басқа жұртқа еліктейтін адамды сынайды. Тура мағынада…
Саудагер - қасық, ел - теңіз.
Негізгі мағынасы Бұл мақал саудагердің ел ішіндегі рөлін теңізге салынған қасықпен салыстырады. Тура мағынада қасық…
Саусақ ашсаң - қылдырық,
Жұмсақ - жұдырық.
Жұмсақ - жұдырық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: саусақты ашып жіберсең, оның арасы жіңішкеріп, әлсіз көрінеді; ал жұдырық…
Саусақ бірікпей, ине ілікпейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бірнеше саусақ бірігіп қимылдамаса, ине ілінбейді, яғни ұсақ та болса іс…
Сегіз ешкіге сексен теке.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — сегіз ешкіге сексен текенің үйірілуі, яғни саны аз малға көп текенің…
Күнде бір мақал
«Халық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Серкесіз қой отары болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қой отарының алдында жол бастайтын серке болмаса, мал шашырап, бағытсыз…
Су тасыса - жиегіне,
Ер тасыса - еліне.
Ер тасыса - еліне.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: су арнасынан асып тасыса, өз жиегінен аса алмайды, қайта айналып сол маңға…
Сыбыр-сыбыр ойды бұзады,
Құрттаған қой қойды бұзады.
Көңілі бөлек өкпешіл адам,
Дауласам деп тойды бұзады.
Құрттаған қой қойды бұзады.
Көңілі бөлек өкпешіл адам,
Дауласам деп тойды бұзады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал алауыздық пен ұсақ реніштің түбінде үлкен істі де бүлдіретінін ескертеді. Тура мағынасында…
Сый қылсаң, сыпыра қыл.
Негізгі мағынасы «Сый қылсаң, сыпыра қыл» деген мақал біреуге жақсылық жасасаң, оны шын көңілмен, толық әрі мардымды…
Сыйлассаң - сыйымды боларсың.
Негізгі мағынасы «Сыйлассаң - сыйымды боларсың» деген мақал адамды өзгені құрметтеуге, ілтипат танытуға шақырады…
Сыр бойы - нұр бойы.
Негізгі мағынасы «Сыр бойы – нұр бойы» деген мақал Сырдарияның бойын мекендеген жердің құт-берекесін, көркемдігін және…
Тай тулап үйірінен шықпас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жас тай қанша тулап, бұрқ-сарқ етіп мінез көрсетсе де, үйірінен ұзап…
Тақ пен бақ егіз.
Негізгі мағынасы «Тақ пен бақ егіз» деген мақал билік пен ырыс-құттың, қызмет пен сәттіліктің бір-бірінен ажырамайтынын…
Тарамдалған саусақтан,
Жұмылған жұмырық артық.
Жұмылған жұмырық артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тарамдалған, яғни ашылып жан-жаққа созылған саусақтан жұмылған жұдырықтың…
Татарға тілмәш керек емес.
Негізгі мағынасы «Татарға тілмәш керек емес» деген мақал тура мағынасында татар халқы өзара сөйлескенде аудармашысыз-ақ…
Татсыз түрік болмас,
Түріксіз бөрік болмас.
Түріксіз бөрік болмас.
Негізгі мағынасы Бұл — түркі тіліндегі ең көне мақалдардың бірі. XI ғасырда Махмұд Қашқари «Түркі сөздерінің жинағында»…
Татулық - табылмайтын бақыт.
Негізгі мағынасы Татулық — адамдардың өзара сыйласып, бір-біріне ренішсіз, түсіністікпен өмір сүруі. Мақалдың тура…
Тау белгісі таста,
Бай белгісі аста.
Бай белгісі аста.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: тау алыстан тастың көптігімен, тастың берік болуымен білінеді; ал бай адам…
Тауға тау қосылмайды,
Елге ел қосылады.
Елге ел қосылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір тау екіншісіне физикалық түрде қосылмайды, ал ел, халық бір-бірімен…
Тауға тау қосылмас,
Адамға адам қосылар.
Адамға адам қосылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір тау екінші тауға айналып барып қосылмайды, өйткені таулардың орны…
Тентегін тыйған ел болар.
Негізгі мағынасы «Тентегін тыйған ел болар» деген мақалдың тура мағынасы — ел ішіндегі бұзақы, тәртіпсіз адамға дер…
Теңізді дауыл, халықты сөз көтереді.
Негізгі мағынасы Теңізді дауыл қалай толқытса, халықты да бір ауыз сөз көтеріп, қозғай алады. Бұл мақал сөздің күшін…
Теңізді төңіректегеннің несібесі егіз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — теңіз маңында жүрген адамның ырысы мол болады, өйткені теңізден бір емес…
Тілі бар халық - халық,
Тілі жоқ халық - балық.
Тілі жоқ халық - балық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тілі бар халық өз ойын айтып, тарихын, салтын, мұратын сақтай алады; ал…
Тілі бірді тілек,
Тілі басқаны жүрек қосады.
Тілі басқаны жүрек қосады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тілі, сөзі бір адамды тілек пен ниет жақындастырады, ал тілі бөлек…
Тіл - ұлттың жаны.
Негізгі мағынасы Тіл — халықтың ең басты белгісі, рухы мен болмысын сақтайтын қазына. Бұл мақал тілдің тек сөйлесу…
Тірлік басқа болса да ,
тілек бір.
Бармақ басқа болса да ,
білек бір.
тілек бір.
Бармақ басқа болса да ,
білек бір.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша саусақтар әртүрлі болғанымен, олар бір қолға жиналып, бір білекке…
Тобы бірдің Тәңірі бір .
Негізгі мағынасы Тобы бірдің Тәңірі бір деген мақалдың тура мағынасы — бір мақсатқа, бір топқа, бір ортақ іске жиналған…
Тозар елдің жанжалы бітпес,
Озар елдің арманы бітпес.
Озар елдің арманы бітпес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің күйі мен рухын салыстырады. Тозған, берекесі кеткен елде жанжал, дау, алауыздық…
Той десе, қу бас домалайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қазақтың тойға деген ерекше ықыласын көрсетеді. Тура мағынасында, той деген сөз естілсе…
Той - Тәңірдің қазынасы.
Негізгі мағынасы «Той - Тәңірдің қазынасы» деген мақал тойдың жай ғана қызық үшін жасалмайтынын білдіреді. Той — елдің…
Тоқсаны жиналып, тоқты жыққан батырлар,
Сексені жиналып, серке жыққан батырлар.
Сексені жиналып, серке жыққан батырлар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көп адамның бір іске жиналғандағы күшін, бірақ сол күштің әрдайым бірдей дәрежеде…
Толған ел - толықсыған көл.
Негізгі мағынасы «Толған ел - толықсыған көл» деген мақал халықтың бірлігі мен берекесін суы мол, жайқалған көлге…
Топтанып ұшқан торғайға,
Тұрымтай да бата алмас.
Тұрымтай да бата алмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: топтанып, үйір-үйір болып ұшқан торғайға тұрымтайдың өзі де бата алмайды…
Торқалы той, тұмарлы жүйрік.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — торқалы, сән-салтанаты мол тойдың да, тұмар тағылған жүйріктің де қадірі…
Төртеу түгел болса - алар,
Алтау ала болса - алдырар.
Алтау ала болса - алдырар.
Негізгі мағынасы Төрт адам түгел, яғни ауызбірлікте, тату әрі бір мақсатта болса, кез келген істі жеңіп, нәтижеге…
Төсекте бас қосылған,
Төскейде мал қосылған.
Төскейде мал қосылған.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір үйдің не бір ауылдың адамдары түнде бір төсекке жатып, күндіз бір…
Туғанда алтау едік, өле-өле жетеуміз.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туыстықтың беріктігін, бір әулеттен тараған адамдардың өмір жолында көбейіп, ұрпақ арқылы…
Туғаныңмен сыйласпасаң,
Кең дүниеге сыймассың.
Кең дүниеге сыймассың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ең алдымен жақын туған-туысқа құрмет көрсетудің маңызын айтады. Адам өз ағайынымен…
Тура ағаш - үйге тіреу,
Тура жігіт - елге тіреу.
Тура жігіт - елге тіреу.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура, әділ, мінезі берік адамның қоғамға сүйеу болатынын айтады. Тура ағаш үйді ұстап…