Тозар елдің жанжалы бітпес,
Озар елдің арманы бітпес.

Негізгі мағынасы

Бұл мақал елдің күйі мен рухын салыстырады. Тозған, берекесі кеткен елде жанжал, дау, алауыздық тоқтамайды, өйткені ортақ мақсат әлсіреп, адамдар бір-біріне қарсы тұрады. Ал озған, өркендеген елдің арманы таусылмайды: ондай жұрт үнемі алға ұмтылады, жаңа биікке жетуді көздейді, еңсесі түспей, даму жолынан таймайды.

Образдар мен теңеулер

«Тозар ел» деген тіркес — ішкі бірлігі бұзылған, тәртібі мен ынтымағы әлсіреген қоғамның бейнесі. «Жанжал» сол берекесіздіктің сыртқы көрінісі ретінде алынған. Ал «озар ел» — рухы биік, еңбекқор, бірлігі жарасқан халықтың нышаны. «Арман» мұнда құр қиял емес, елді ілгері бастайтын мақсат, үміт, жаңару күші ретінде көрінеді.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Бұл мақал бүгін де ұйым, отбасы, ұжым немесе тұтас қоғам туралы айтқанда орынды. Егер ортада түсініспеушілік көп болса, нәтиже де, тыныштық та болмайды. Мысалы, бір мекемеде қызметкерлер үнемі тартысып жүрсе, жұмыс тоқырайды; ал ауызбіршілік болса, ортақ мақсатқа жету жеңілдейді. Сондықтан мақал татулықты сақтап, алға ұмтылудың маңызын еске салады.