Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
299K
Қаралым
282
Орташа
Сұрыптау:
Өлмеген өлі балыққа кездеседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тірі балық өлі балыққа да кездесіп қалады. Астарлы мағынасы — өмірде ә...
Тұлпар шаба жетіледі,
Сұңқар ұша жетіледі.
Сұңқар ұша жетіледі.
**Негізгі мағынасы** Тұлпар да, сұңқар да өз табиғатына сай қимылдап, әрекет үстінде шыңдалады. Сол сияқты адам да еңбек...
Нан - тамақтың атасы.
**Негізгі мағынасы** «Нан - тамақтың атасы» деген мақал нанның адам өміріндегі ең қадірлі ас екенін білдіреді. Тура мағ...
Көп суыр ін қазбас, ін қазса, кең қазбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — суыр бірден көп ін қаза бермейді, ал ін қазса да, оны тым кең етіп қаз...
Бақыр қазан қайнаса,
Бәріміздің ырысымыз.
Бәріміздің ырысымыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір үйдегі бақыр қазан қайнап, ас піссе, одан бәрі дәм татады. Астарлы...
Кісі бергені кісіге ырыс болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің берген дүниесі екінші адамға мәңгілік ырыс, тұрақты құт бола а...
Жылай-жылай арық қазған,
Күле-күле су ішер.
Күле-күле су ішер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің, төзімнің және шыдамның жемісін айтады. Адам бір істі бастап, алғашқыда қиналса,...
Жанын аямаған жау алады,
Малын аямаған дау алады.
Малын аямаған дау алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам жанын сақтамай, басын қатерге тіксе, жауға жем болуы мүмкін; ал м...
Еңкейгеннің еңсесін еңбек көтереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам еңкейіп, шаршап, әлсіреп тұрса да, еңбек оны қайта сергітіп, жіге...
Еңбексіз тапқан мал есепсіз кетер.
**Негізгі мағынасы** Еңбексіз келген дүние тұрақтамайды, оңай табылған малдың қадірі де аз болады. Адам маңдай терімен т...
Киелі мал иелі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малдың киесі, яғни оның өз ырысы, берекесі, қадірі бар деген ой. Астар...
Өгізді қойшы - өлген қойшы,
Жеп болғанда көрген қойшы.
Жеп болғанда көрген қойшы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің малын бағып жүрген қойшының салғырттығы салдарынан өгіз де, қ...
Малды тауысам десең, пұл қыл,
Астықты тауысам десең, ұн қыл.
Астықты тауысам десең, ұн қыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малды түгел жұмсағың келсе, оны ақшаға айналдыр, ал астықты тауыса пай...
Еріншектің ертеңі көп,
Жеңілтектің селтеңі көп.
Жеңілтектің селтеңі көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалқау, еріншек адамның ісі бітпей, бәрін «ертеңге» ысыра беретінін білдіреді. Ол бүгін а...
Шаруа түбі - кеңес,
Саудагершілік түбі - егес.
Саудагершілік түбі - егес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шаруашылық ісінде, күнкөріс пен тіршілік қамында адамдар ақылдасып, кең...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.