Ұры малға байымайды,
Қомағай асқа жарымайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ұрлықпен жиған малдың берекесі болмайды, ал тойымсыз адам қанша ас жесе де қанағат таппайды. Астарлы мағынасы: арам жолмен келген дүние адамды байытпайды, керісінше абыройдан айырады; қомағайлық та ешқашан тоқтық пен тыныштыққа жеткізбейді. Халық мұнда адалдық пен қанағатты өмірдің басты өлшемі етіп көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ұры» — еңбек етпей, біреудің несібесіне қол сұғатын адам. «Малға байымайды» дегені — мұндай олжаның түбі берекесіз, тұрақсыз екенін білдіреді. «Қомағай» — ішсем-жесем деген құмарлыққа берілген, тойымсыз адам. «Асқа жарымайды» тіркесі оның тоқмейілдікке жете алмайтынын, қанша мол дастарқан болса да көңілі толмайтынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте өзекті. Мысалы, біреу қызмет орнында пара алып, қысқа уақытта пайда тапқандай көрінуі мүмкін, бірақ кейін беделінен, жұмысынан, тыныштығынан айырылып қалады. Сол сияқты тойымсыз адам табысы көбейсе де, үнемі жетпей жатқандай күй кешеді. Сондықтан мақал адамды адал еңбекке, қанағатқа және ар-ұятты сақтауға шақырады.
Qomaǵaı asqa jarymaıdy.