Ұйқы өліммен тең.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ұйқы өліммен тең» деген мақал тура мағынасында адам ұзақ ұйықтағанда сыртқы дүниеден уақытша ажырап, қимылсыз, бейқам күйге түсетінін білдіреді. Астарлы мағынасы — бос жату, жалқаулық, уақытты орынсыз өткізу өмірді зая кетірумен бірдей деген ой. Халық бұл сөз арқылы адамды сергектікке, еңбекке, мақсатқа үндейді. Өйткені ұйқы шектен тыс болса, іс тоқтайды, ниет әлсірейді, өмірдің ырысы кемиді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өлім» сөзі нақты қаза ұғымын емес, әрекетсіздік пен жансыздықтың бейнесін береді. Ұйқы мен өлімді салыстыру арқылы халық ұйқының шамадан тыс болуын қатты ескерткен. Мұнда «ояу болу» — тек көзді ашып жүру емес, ойлы, сергек, еңбекке дайын болу дегенді меңзейді. Бұл теңеу адамның өмірге белсене араласуын құптайды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал уақытты тиімді пайдалануға қатысты айтылады. Мысалы, студент емтиханға дайындалудың орнына күнұзақ ұйықтап, сабағын кейінге қалдырса, оған «Ұйқы өліммен тең» деп ескерту жасауға болады. Яғни адам жалқаулыққа салынбай, өз ісіне жауапкершілікпен қарауы керек.