Ұшқан құс , жүгірген аң - бәрі тамақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — табиғаттағы ұшқан құс та, жүгірген аң да адамның қорегіне жарайды деген сөз. Астарлы мағынасы — тіршілік үшін қажет нәрсенің бәрін орнымен пайдалану, несібені қадірлеу, қолдағыны ысырап етпеу. Қазақ дүниетанымында табиғат — ырыс көзі, ал аң-құс — дала берекесінің бір бөлігі. Сондықтан бұл сөз адамға асыра сілтемей, ризықты бағалауды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
«Ұшқан құс» пен «жүгірген аң» — табиғаттағы барлық жан-жануардың бейнесі. Мұнда олар тек аңшылық нысаны емес, күнкөрістің, ырыс-несібенің символы ретінде алынған. «Бәрі тамақ» деген тіркес тіршіліктің кеңдігін, дала адамының өмір салтын, табиғатпен етене байланысын көрсетеді. Бұл жерде тағам ұғымы тек ас емес, өмірді жалғап тұрған ризық мәнінде айтылған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал табиғат байлығын орнымен пайдалануға, азықты қадірлеуге үндейді. Мысалы, үйде дайындалған асты ысырап етпей, артылғанын мұқтаж адамға беру де осы мақалдың рухына сай келеді. Ол «бардың бағасын біл, несібені рәсуа қылма» деген ойды жеткізеді.