Сайда саны көптің
Қырда жаны көп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал көптің күші мен қадірін айтады. Тура мағынасында сайда да, қырда да адам көп болса, тіршілік қызады, қозғалыс болады. Астарлы мағынасында көпшілік бар жерде қолдау да, тірек те, қорған да мол болады деген ой жатыр. Жалғыз адам әлсіздеу, ал ел-жұрт бірігіп іс қылса, қиындықты жеңу оңай.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сай» мен «қыр» — кең дала тіршілігін танытатын табиғи бейнелер. «Сайда саны көп» дегені — жұрттың мол, қимылы көп, тірлігі қызу екенін меңзейді. «Қырда жаны көп» дегені — кеңістік те, ел де берекелі, өміршең деген ишара. Яғни санның көптігі ғана емес, соның ішінде жанашырлық, ынтымақ, ортақ мақсат бар екені сезіледі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал ұйымшылдық керек кезде жиі айтылады. Мысалы, ауылда сенбілікке аз адам шықса, жұмыс баяу жүреді; ал көп болып жиналса, бір күнде көп іс бітеді. Сондайда «Сайда саны көптің, қырда жаны көп» деп, көпшіліктің күші мен берекесін мақтайды.
Qyrda jany kóp.