Ерлік, батырлық туралы 287
Батылдық туралы мақал-мәтелдер ерлік, қайсарлық пен намысты дәріптеп, қиындықта тайсалмауға үндейді.
287
Мақал-мәтел
60.2K
Қаралым
209
Орташа
Сұрыптау:
Жау жеңетін жігітті,
Жарағынан таниды.
Дау жеңетін жігітті
Талабынан таниды.
Жарағынан таниды.
Дау жеңетін жігітті
Талабынан таниды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нағыз жігіттің кім екенін оның сөзінен емес, ісінен тануға болатынын айтады. Жауға қарсы...
Шын орақшы орақ таңдамайды,
Шын батыр құрал таңдамайды.
Шын батыр құрал таңдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шын мәнінде шебер адам өз ісіне сай құралды талғамай, қолындағысымен-ақ...
Арғымаққа оқ тисе,
Жабыдай боп туламас
Қас батырға оқ тисе,
Жамандай боп шуламас.
Жабыдай боп туламас
Қас батырға оқ тисе,
Жамандай боп шуламас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нағыз тұлғаның сын сағатта танылатынын айтады. Арғымаққа оқ тисе де, ол жабыдай болмап, д...
Ерлік керсеткенге оқ та дарымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерлік пен батылдықтың қадірін айтады. Тура мағынада, оқ тиген адамға зиян келеді, ал аста...
Ердің құны - екі елу
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның, азаматтың қадір-қасиеті өте жоғары екенін білдіреді. Тура мағынада «екі елу»...
Бекіре балық тұмсығы тасқа тимей қайтпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша бекіре сияқты ірі, күшті балық су ішінде жүріп, тұмсығы тасқа со...
Биік таудың басына
Қиялап ұшып қыран да шығады,
Жер бауырлап, жылжып,
Жылан да шығады.
Қиялап ұшып қыран да шығады,
Жер бауырлап, жылжып,
Жылан да шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал биік мақсатқа жетудің екі түрлі жолы бар екенін меңзейді. Қыран — биікке самғауды, еркінд...
Өліспей беріспейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсеге не жерге, не намысқа, не мақсатқа оңайлықпен қол жеткізу б...
Жігітті жігерінен таны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын болмысын сыртқы түрімен емес, ішкі қайратымен, табандылығымен тануға болатыны...
Қорқақ қол бастамас.
**Негізгі мағынасы** «Қорқақ қол бастамас» деген мақалдың тура мағынасы — қорқып, тайсақтап тұрған адам әскерді де, іст...
Сегіз тұтам сар садақ,
Секірген аңды сұлатар.
Сегіз қырлы өткір сөз,
Ақырған ерді құлатар.
Секірген аңды сұлатар.
Сегіз қырлы өткір сөз,
Ақырған ерді құлатар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің де, істің де қуаты мықты болатынын меңзейді. Тура мағынасында «сегіз тұтам сар сад...
Судың жолын құм бөгер,
Ердің жолын сұм бөгер.
Ердің жолын сұм бөгер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: судың ағысын құм тоқтата алады, ал ер адамның жолын сұм, яғни арам ниет...
Ел даусыз болмас,
Ер жаусыз болмас.
Ер жаусыз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде дау-дамай да, қауіп-қатер де болмай тұрмайтынын айтады. Бір елдің ішінде әртүрлі п...
Жаңбыр жауса - жер тоқ,
Егін ексе - ел тоқ,
Бұлақ ақса - көл тоқ,
Еқбек етсе - ер тоқ.
Егін ексе - ел тоқ,
Бұлақ ақса - көл тоқ,
Еқбек етсе - ер тоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаңбыр жауса жер нәрленеді, егін ексе елдің асы көбейеді, бұлақ ақса к...
Қорқақты қуа берсең, батыр болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қорқақ адамды үнемі қыспаққа алып, қуалай берсең, ол ақыры жанын сақта...
Ең көп оқылған
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Қайрат деген қыран бар,
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қайрат пен сабырдың қаншалықты керек екенін меңзейді. Тура мағынасында қайрат — қы...
Батыр туса - ел ырысы,
Жаңбыр жауса - жер ырысы.
Жаңбыр жауса - жер ырысы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, батыр дүниеге келсе, елге қуаныш пен қорған болады; жаңбыр жаус...
«Батылдық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың ерлікке, намысқа, тәуекелге деген көзқарасын жинақтайды. Бұл нақыл сөздер жауынгерлік рухты ғана емес, күнделікті өмірде әділдікті қорғау, жауапкершілік алу, қорқынышты жеңу сияқты қасиеттерді де дәріптейді.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.