Судың жолын құм бөгер,
Ердің жолын сұм бөгер.
«Судың жолын құм бөгер, Ердің жолын сұм бөгер.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: судың ағысын құм тоқтата алады, ал ер адамның жолын сұм, яғни арам ниетті, жаман адам бөгей алады. Астарлы мағынасы: игі істің, адал ниетті адамның жолына түрлі кедергі кездеседі. Кейде ол кедергі табиғаттан емес, адамдардың көреалмаушылығынан, қастандығынан, әділетсіздігінен туады. Мақал адамды мұндай тосқауылдан қажымай өтіп, сақ болып, мақсатына берік болуға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұнда су — өмірдің, қозғалыстың, алға ұмтылыстың белгісі. Құм — бітеп тастайтын, тоқырау әкелетін кедергі. Ал ер — елге тірек, намысты, қайратты адам. Сұм — іштарлық, арамдық, қулықтың бейнесі. Яғни халық ердің жолы да лайықсыз әрекеттерден бөгелетінін, бірақ мұндай бөгетке қарсы ақыл мен табандылық керек екенін образ арқылы жеткізеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бір адам адал еңбекпен кәсібін дамытқысы келеді, бірақ айналасындағы біреулер өсек айтып, аяқтан шалуға тырысады. Осындайда мақал адамның сабыр сақтап, мақсатына берік болып, арамдыққа ермеуін еске салады.
Erdiń jolyn sum bóger.