Тәуекелсіз іс бітпейді,
Тәуекел етпеген арықтан өтпейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам қандай да бір істі бастау үшін батыл қадам жасау керегін айтады. Тура мағынасы — тәуекелге бармайынша, істің нәтижесі шықпайды; суы аз, тайыз арықтан да қорқып өтпесең, арғы бетке жете алмайсың. Астарлы мағынасы — өмірде кейде қауіптеніп, күмәндана бермей, ойланған түрде батыл шешім қабылдау қажет. Әр іс өзінен-өзі орындалмайды, оған ниет, әрекет және жауапкершілік керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «арықтан өту» — кез келген кедергіні жеңудің бейнесі. Арық — шағын көрінгенімен, оны аттамай тұрған адамның дәрменсіз күйін көрсетеді. «Тәуекел» сөзі тек көзсіз қатер емес, есеппен жасалған батылдықты білдіреді. Яғни қазақ танымында тәуекел — ақылға сүйенген қайсар қадам.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де оқу, жұмыс, кәсіп бастау, жаңа ортаға бейімделу сияқты жағдайда қолданылады. Мысалы, жас маман жақсы мүмкіндік беретін жұмысты көріп, бірақ қорқақтап өтініш бермей жүрсе, үлкен жетістікке жете алмайды. Дұрыс дайындалып, тәуекел еткен адам ғана алға жылжиды.
Táýekel etpegen aryqtan ótpeıdi.