«Тәуекел тау жығады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Тәуекел тау жығады — батыл шешім мен табанды ерік ең биік, мызғымас кедергіні де құлатады. Мақал адамның батылдығы оның өз күшінен әлдеқайда үлкен іс атқаруға мүмкіндік беретінін айтады. Тау мұнда мүмкін емес сияқты көрінетін қиындықтың бейнесі: адам оны жалғыз қолымен жыға алмайды, бірақ тәуекелге бел буып, күн сайын кірісе берсе, ақыры жеңеді. Мақал қиын іс бастаған адамға үміт пен күш береді.
Образдар мен теңеулер
Тау — қазақ танымында ең мызғымас, мәңгілік нәрсе: таудай, тау тұлға деп ұлылықты айтады. Тауды жығу — асыра сілтеудің шегі, адамның қолынан келмейтін іс. Мақал осы мүмкін еместі тәуекелге телиді: адам емес, оның батылдығы тауды құлатады. Үш сөзден тұратын қысқа құрылыс, т дыбысының қайталануы мақалға соққы сияқты ырғақ береді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды үлкен, ауыр іске кірісер алдында өзіне де, өзгеге де дем беру үшін айтады. Мектепте, спортта, отбасында, қоғамдық істе кең қолданылады. Интонациясы — сенім, жігер. Ойланбай, дайындықсыз тәуекелге баруды ақтау үшін айту орынсыз. Мысалы, ауылда жолды жөндеуге асарға жиналғанда ақсақал: «Тәуекел тау жығады, бастайық».
Қолданылу жағдаяттары
— Облыстық хор байқауына алғаш қатысатын оқушылар сахна алдында абыржығанда, мұғалім олардың қолын ұстап, осы мақалды айтады.
— Ауруханада ұзақ емнен кейін қайтадан жүруді үйреніп жатқан жігітке дәрігер әр қадамы сайын осы мақалды еске салады.