Ат күйгелек болса, арық болар,
Ер күйгелек болса, кәріп болар.

Негізгі мағынасы

Бұл мақалдың тура мағынасы: күйгелек, тынымсыз ат арықтап кетеді. Адамға қатысты астарлы мағынасы: сабырсыз, асығыс, мазасыз ер-азамат өмірде көп қиындыққа ұшырап, әлсіреп, кедейшілікке не қорлыққа түседі. Яғни, бір істі ойланып істемей, күйгелектікке салыну адамның берекесін қашырады.

Образдар мен теңеулер

Мақалда ат пен ер салыстырылады. «Ат» — адамның тұрмысындағы серік, ал «арық болу» — күш-қуаттың азаюын білдіреді. «Ер» сөзі тек адамды емес, мінезі орнықты, жауапты кісіні аңғартады. «Күйгелек» деген сөз екі жағдайда да ортақ мінезді көрсетеді: сабырсыздық, тиянақсыздық. Осы образдар арқылы халық «тыныштық пен ұстамдылық — берекенің кілті» деген ойды жеткізген.

Қазіргі өмірде

Қазір бұл мақал жұмыста, оқуда, отбасылық өмірде өте өзекті. Мысалы, қызметкер әр тапсырманы асығып, ойланбай орындай берсе, қате көбейіп, беделі де, табысы да төмендейді. Сондықтан кез келген істі сабырмен, байыппен атқару керек екенін ескертеді.