Асылды егеу алмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Асылды егеу алмас» деген мақалдың тура мағынасы — асыл, қымбат, сапалы нәрсені егеу, қайрау арқылы құнын арттыра алмайсың. Астарлы мағынасы — шын асылдың өз табиғаты мықты, оның қадірі сыртқы әрекетпен емес, ішкі сапасымен өлшенеді. Яғни, жақсы адамды артық мақтаумен де, жаман сөзбен де өзгерте алмайсың; асыл мінез, тектілік, шынайы дарын өзінен-өзі көрініп тұрады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «егеу» — заттың жүзін тегістеп, өткірлейтін құрал. Ал «асыл» — алтын, күміс сияқты бағалы бұйымның да, адам бойындағы тектілік пен жоғары қасиеттің де бейнесі. Мақал сол арқылы сапалы нәрсе қосымша өңдеуді көп қажет етпейтінін аңғартады. Бұл теңеу адамның қадір-қасиеті де, шынайы құндылығы да жасандылықпен өлшенбейтінін білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал дарынды, мінезі орнықты, өз ісін жақсы білетін адам туралы айтылады. Мысалы, бір оқушы табиғатынан зерек, еңбекқор болса, оны орынсыз салыстыру немесе артық сынау оның қабілетін кемітпейді; қайта, ол бәрібір жақсы нәтиже көрсетеді. Сол сияқты, нағыз сапалы маман да сыртқы жарнамаға емес, өз ісінің шындығына сүйеніп танылады.