Ауыз өзімдікі деп сөйлей берме.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды сөзге абай болуға шақырады. Тура мағынасында, ауыз өзінікі болғанымен, әр сөздің салдары бар деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — адам кез келген жерде ойланбай сөйлеп, біреуді ренжітіп, өзіне де, өзгеге де зиян келтіріп алуы мүмкін. Сондықтан сөзді жауапкершілікпен айтып, алдымен ой сүзгісінен өткізу керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ауыз» — адамның сөзі мен ойын білдіретін бейне. «Өзімдікі» деуі адамның еркі өзінде екенін көрсетеді, бірақ еркіндік шексіз емес екенін аңғартады. «Сөйлей берме» деген ескерту асығыс, орынсыз, шектен тыс сөйлеудің зиянын білдіреді. Яғни ауыз — құрал, ал оны дұрыс пайдалану — парасаттың белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, чатта немесе көпшілік алдында сөйлегенде өте орынды. Бір ауыз орынсыз сөз жанжалға, түсінбеушілікке, тіпті беделдің түсуіне себеп болады. Мысалы, жұмыс орнында бір қызметкер әріптесі туралы ойланбай жаман сөз айтса, ұжымда сенім бұзылады. Сондықтан бұл мақал сөз мәдениетін сақтауға үндейді.