Қылдан қиқым іздеген.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Қылдан қиқым іздеген» деген тіркес адамның өте ұсақ-түйекке дейін үңіліп, жоқтан бар іздейтінін білдіреді. Тура мағынасында қылдың үстінен де қиқым тапқысы келетін адам туралы айтылғандай әсер береді. Астарлы мағынасы — мін тапқыштық, майда-шүйдеге байланып қалу, бір істің мәнін емес, болмашы кемшілігін ғана қазбалай беру. Мұндай мінез кейде адамды алға бастырмай, қарым-қатынасты да, істің берекесін де кетіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қыл» — өте жіңішке, көзге әрең ілінетін нәрсе, ал «қиқым» — одан да болмашы ұсақ бөлшек. Екеуі қатар келіп, адамның ұсақтыққа шектен тыс әуестенуін бейнелейді. Халық бұл арқылы «үлкенді көрмей, кішіні қазбалау» деген ойды әсерлі жеткізген. Образдың өткірлігі соншалық, ондай адамның талғамы емес, мінезі сынға алынады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста, отбасында не достар арасында орынсыз кемшілік іздейтін адамға қатысты айтылады. Мысалы, қызметкер жақсы істелген есептің ішінен бір ғана ұсақ қате тауып, соны қайта-қайта бетке басса, оны «қылдан қиқым іздеген» деуге болады. Мұндайда басты нәрсе — болмашыны емес, істің жалпы сапасын бағалау екені ескертіледі.