Лұқпанның өз емі өзіне қонбайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Лұқпан — халық даналығының символы, көпті көрген, бәрін білетін ақылды адам ретінде айтылады. Бірақ «Лұқпанның өз емі өзіне қонбайды» деген сөз кез келген адамның өз кемшілігін өзіне қолдануы қиын екенін меңзейді. Яғни адам өзгенің сырын дәл танып, ақыл айта алғанымен, сол ақылды өз өмірінде толық іске асыра бермейді. Мұнда тура мағынада ем туралы айтылғандай көрінгенімен, астарында: «Өзіңе келгенде бейтарап болу қиын, өз мінезіңдегі әлсіздікті байқау оңай емес» деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Лұқпан бейнесі — даналықтың, тәжірибенің, көрегендіктің образы. Ал «ем» сөзі тек дәрі емес, кеңес, тәрбие, түзету, ақыл мәнінде де қолданылып тұр. Демек, бұл теңеу адамның басқаларға дәрі болатын сөзді өзіне қолдана алмауын бейнелейді. Халық мұнымен өзін-өзі түзету ең қиын іс екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал көбіне өзгені сынап, бірақ өз қателігін көрмейтін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір мұғалім оқушысына уақытты үнемдеуді жиі айтып, өзі кешігіп жүрсе, оған осы мақал сай келеді. Яғни ақыл айту оңай, ал сол ақылды өзіңе қолдану қиын.