Үш рет жұтаған байда,
Үш рет шабылған ханда қазына қалмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: байдың мал-мүлкі үш рет талауға түссе, ханның қазынасы үш рет шабылса, ештеңе қалмайды. Астарлы мағынасы: қанша дәулетті, қанша билікті адам болса да, берекесіздік пен ысырап, орынсыз жұмсау, әлсіз қорғаныс ақыры бар дүниені тауысады. Яғни байлық та, билік те сақтық пен ұқыптылық болмаса, тез жоғалады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "үш рет жұту", "үш рет шабу" — жиі қайталанған жұт пен шапқыншылықтың бейнесі. "Бай" — дәулеті бар адам, "хан" — қазынасы мол, ықпалы күшті ел иесі. Ал "қазына қалмайды" дегені тек алтын-күмістің емес, жалпы ырыс пен жинақтың сарқылуын білдіреді. Бұл жерде қазына — молшылықтың символы.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал ақшаны жөнсіз шашқан, табысын есептемей жұмсаған адамға дәл келеді. Мысалы, кәсіпкер кірісін бақыламай, табысын қайта инвестицияламай, әр шығынға бей-берекет жұмсаса, аз уақыттың ішінде капиталы азайып кетеді. Сондықтан мақал үнемшілдікке, есепке және мүлікті қорғауға үндейді.
Úsh ret shabylǵan handa qazyna qalmaıdy.