Түйе сойып, ешкі сойғаннан дәметеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адам түйе сойып тұрып, одан ешкі сойғандай ғана пайда күтеді. Астарлы мағынасы — шамадан тыс үлкен іске барып, соған сай келмейтін ұсақ нәтиже күтетін адамды сынайды. Яғни, еңбегі мен шығыны көп істен мардымсыз пайда дәмету — орынсыз, қисынсыз мінез. Мақал адамды есеппен әрекет етуге, істің көлемі мен нәтижесін дұрыс бағалауға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түйе» — үлкен, қымбат, ауыр істің белгісі. «Ешкі» — шағын, аз нәрсенің символы. Екеуін қарсы қою арқылы халық «үлкен шығынға кіші үміт» деген ойды өте әсерлі жеткізген. Түйе мен ешкінің айырмасы арқылы адамның орынсыз қомағайлығы, не істің мәнін түсінбей талаптануы әшкереленеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, біреу қымбат той жасап, көп несие алады да, кейін сол шығынның өте азын ғана қайтарсам дейді. Мұндайда халық «Түйе сойып, ешкі сойғаннан дәметеді» деп, артық сән-салтанатқа ұрынып, аз пайда күткенді ескертіп айтады.