Тоқшылықта жеген тоқпан жілік,
Ашаршылықта көзіңнен бұл-бұл ұшар.
«Тоқшылықта жеген тоқпан жілік, Ашаршылықта көзіңнен бұл-бұл ұшар.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өмірдің екі түрлі кезеңін салыстырады: тоқшылық пен ашаршылық. Тура мағынасында, тоқ кезінде жеген тоқпан жілік те, аштық келгенде көзден ғайып болады деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — молшылықта бейқам болып, дүниені орынсыз шашу, ысырап ету қиын күнде опық жегізеді. Яғни бар кезде қадірін білмеген нәрсе жоқшылықта қолдан келмей қалады. Мақал адамды қанағатқа, үнемге, болашақты ойлап әрекет етуге үндейді.
Образдар мен теңеулер
«Тоқпан жілік» — тоқшылықтың, мол дастарқан мен кеңшіліктің бейнесі. Ал «көзіңнен бұл-бұл ұшу» тіркесі нәрсенің қол жетпей, із-түзсіз жоғалуын білдіреді. Бұл жерде ештеңе туралы емес, адамның сол байлықты ұстап тұра алмауы, қадірін кетіруі туралы айтылып тұр. Образдар өте нанымды: бар кезде асқан сән-салтанат, тар кезде бос қалған қол.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал табысты ақылмен жұмсау керегін ескертеді. Мысалы, айлығы жақсы адам ақша жинамай, бәрін сән-салтанатқа жұмсап жүрсе, кейін жұмыссыз қалғанда қиналады. Сондықтан табыс мол кезде де үнемдеп, қор жасап жүрген дұрыс.
Asharshylyqta kózińnen bul-bul ushar.