Толмасқа құйма, тоймасқа берме.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға орынсыз жұмсаудың, еңбегі мен қадірін білмейтін жанға бере салудың пайдасыз екенін ескертеді. Тура мағынасында, шелекке су толмайтын болса, оған құя берудің қажеті жоқ; тоймайтын, қанағатсыз адамға да бере беру — бос шығын. Астарлы мағынасы: еңбекті, ырзықты, уақытты бағалай білу керек, ал өзіне пайдасын ұқпайтын не тойымсыз адамға барын шашу дұрыс емес.
Образдар мен теңеулер
«Толмас» дегені — ешқашан толықпайтын, нәтижеге жетпейтін нәрсе. «Тоймас» — қанағатсыз, көзі тоймайтын адам. Осы екі образ арқылы халық ысырапшылдықты да, ашкөздікті де қатар сынайды. Яғни, бір жағынан, бос ыдысқа құйған су секілді зая кететін әрекет, екінші жағынан, тойымсыз жанға бергеніңнің қадірі болмайтыны бейнеленеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қаржыны, күш-қуатты немесе көмекті орнымен жұмсау керек кезде айтылады. Мысалы, бір адам үнемі қарыз сұрап, бірақ ешқашан қайтармаса, оған қайта-қайта ақша бере беру дұрыс емес. Немесе нәтижесіз жобаға шексіз қаржы құя беру де осы мақалға сай келеді. Ол адамды қанағатқа, жауапкершілікке және есеппен әрекет етуге шақырады.