Асы жоқ алтын аяқты,
Алтынын ал да, отқа жақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: тамағы жоқ, бірақ аяғы алтыннан жасалған қымбат ыдыстың да пайдасы шамалы; ондайды еріп, отқа жақсаң, алтынын ғана сақтап қалуға болады. Астарлы мағынасы: сыртқы сән-салтанаттан гөрі, өмірге қажет нақты құндылық қымбат. Іші бос, пайдасыз нәрсеге қызықпа, одан пайдалысын алып қал деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
«Алтын аяқ» — сырт көзге бағалы, бірақ ішіне ас салынбаған, яғни қажеттілігі жоқ дүние. «Асы жоқ» деуі оның мазмұнсыз екенін білдіреді. «Алтынын ал да, отқа жақ» дегені — артық қабықты тастап, ішіндегі шын құндысын ғана сақта деген бейнелі ескерту. Бұл жерде от — тазарту, қажетсізді жою белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал сән қуып, бірақ сапасы төмен зат алуға қатысты айтылады. Мысалы, адам қымбат брендтің сырты жылтырақ, бірақ қолдануға ыңғайсыз сөмкесін алса, кейін ол тек сән үшін тұрған нәрсе болып қалады. Сондайда «сыртқы көрініске емес, шынайы пайдасына қара» деген мағынамен осы мақал еске түседі.
Altynyn al da, otqa jaq.