Адам туралы — 111-бет 4641
Сұрыптау:
Үйірі басқаны ноқта қосады,
Атасы басқаны неке қосады.
Атасы басқаны неке қосады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жылқы үйірін ноқта ұстап тұрады, ал ерлі-зайыптыны неке біріктіреді…
Үйірінен айырылған малды қасқыр жейді.
Негізгі мағынасы Үйірінен айырылған мал — қорғансыз, жалғыз қалған мал. Қасқыр — оған қауіп төндіретін жау. Мақалдың…
Үй іші толған жансың,
Бір-біріңе мейман жансың.
Бір-біріңе мейман жансың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үй ішіндегі адамдардың бәрі өзара сыйлас, құрметті, қонақтай қадірлі болуға тиіс екенін…
Үй менікі демеңіз,
Үй сыртында кісі бар.
Үй сыртында кісі бар.
Негізгі мағынасы Өз үйіңде отырып та «бұл менің үйім, не айтсам да болады» деп ойлама: үйдің сыртында біреу тыңдап…
Үйрене алмаған ұстазынан көреді.
Негізгі мағынасы Үйрене алмаған шәкірт кінәні өзінен емес, ұстазынан іздейді. Мақал адамның өз жалқаулығын…
Күнде бір мақал
«Адам туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Үйсіз күй болмайды,
Күйсіз сый болмайды.
Күйсіз сый болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үйі, баспанасы жоқ адамда көңілдің де, тірліктің де орнықтылығы болмайды…
Үлкенге - ізет, кішіге - ақыл.
Негізгі мағынасы Жасы үлкенге ізет, яғни сыпайы құрмет көрсет, ал жасы кішіге ақыл айт, жөн сілте. Мақал ұрпақтар…
Үлкенге сәлем бер,
Кішіге қалам бер.
Кішіге қалам бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды кішіпейілділікке, ізеттілікке және тәрбиелі қарым-қатынасқа шақырады. «Үлкенге сәлем…
Үлкен десең, түйеге жүгін,
Сақалды десең, текеге жүгін.
Ақыл іздесең, адамға жүгін.
Сақалды десең, текеге жүгін.
Ақыл іздесең, адамға жүгін.
Негізгі мағынасы Мақал үш нәрсені салыстырады. Тек үлкендікті сыйласаң, түйеге бас ию керек, ол бәрінен ірі. Тек…
Үлкенді сен сыйласаң,
Кіші сені сыйлайды;
Кішіні сен сыйласаң,
Кісі сені сыйлайды.
Кіші сені сыйлайды;
Кішіні сен сыйласаң,
Кісі сені сыйлайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен адамды құрметтесең, кіші де саған ілтипат көрсетеді; кішіні…
Үлкенді сыйлау - кісілік.
Негізгі мағынасы «Үлкенді сыйлау - кісілік» деген мақалдың тура мағынасы — жасы үлкен адамға құрмет көрсету. Астарлы…
Үлкен жау - өңеш.
Негізгі мағынасы Үлкен жау — өңеш деген мақал адамның ең қауіпті дұшпаны сырттан емес, өз ішіндегі ашкөздік…
Үлкен иманды болса,
Кіші ибалы болады.
Кіші ибалы болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкеннің иманы мықты, мінезі таза, сөзі мен ісі өнегелі болса, кіші соны көріп тәрбиеленеді…
Үлкен қазанда қайнағанның шикісі жоқ.
Негізгі мағынасы Үлкен қазанға көп ет, көп су құйылады, астындағы от ұзақ жанады, сондықтан ішіндегі ас түгел піседі…
Үлкеннің ауырлығы кішіге түседі.
Негізгі мағынасы Үлкен адамның жауапкершілігі, уайымы, ісі көп болғандықтан, оның салмағы көбіне кішіге де тиеді. Яғни…
Үлкеннің жолын кеспе,
Көрінбей қаласың.
Кішінің жолын кеспе,
Көмусіз қаласың.
Көрінбей қаласың.
Кішінің жолын кеспе,
Көмусіз қаласың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкенге де, кішіге де құрмет көрсетуді үйретеді. Үлкеннің жолын кеспеу — сыйластық, әдеп…
Үлкен пышақ ұялғанынан өтеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: үлкен пышақ кедергіге іліксе де, өз өткірлігінің арқасында кесіп өтеді…
Үлкен үйге не керек,
Кіші үйге де сол керек.
Кіші үйге де сол керек.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен үй де, кіші үй де бірдей нәрсеге мұқтаж. Астарлы мағынасы…
Үміттінің өз дәулеті өзінде.
Негізгі мағынасы Үміті бар адамның байлығы өзімен бірге жүреді: оның қолында әзірге ештеңе болмаса да, жүрегіндегі…
Үміт үзу - дәрменсіздік.
Негізгі мағынасы Үмітін үзген адам өзінің әлсіз екенін мойындағандай болады. Мақал қиын сәтте «енді болмайды» деп қол…
Үндемеген ит қабар.
Негізгі мағынасы Үндемей жүрген, сырын ашпайтын, сырттай жуас көрінетін адамның ішінде де бір қайраты, өзіне тән…
Үндемеген үйдей пәледен құтылады.
Негізгі мағынасы Үндемеген үйдей пәледен құтылады деген мақал артық сөздің адамды қиындыққа, дау-дамайға, тіпті қауіпке…
Үндемесең, дау алар,
Жата берсең, жау алар.
Жата берсең, жау алар.
Негізгі мағынасы Дауда үндемей отырсаң, хақың кетеді, дауды басқа біреу ұтады; жата берсең, жау келіп, бар-жоғыңды алып…
Үндеместе пәле бар, отбасында шала бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі түрлі құбылысты ескертеді: біріншісі — орынсыз үндемей, ішке бүгіп жүрген адамда…
Үндеместе үйдей пәле бар,
Екі ұртында жала бар.
Екі ұртында жала бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үнсіз, томаға-тұйық адамның ішкі сырын бірден аңғару қиын екенін ескертеді. Тура…
Үрген ит кісі қаппас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: үре берген ит адамның өзіне шаппайды, тек даурығып үріп, қорқытуы мүмкін…
Үрген иттен қорықпа,
Ол қабам деп хабар бергені.
Үрмеген иттен қорық,
Ол білдірмей қабам дегені.
Ол қабам деп хабар бергені.
Үрмеген иттен қорық,
Ол білдірмей қабам дегені.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай айбат шегіп, қатты сөйлеп, үріп жүрген адамнан не қауіптен де аса қорқудың қажеті…
Үре білмеген ит үйіне ұры келтірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: үре алмайтын ит үйді қорғай алмайды, сондықтан ұрыға тосқауыл бола…
Үрерге иті, сығарға биті жоқ.
Негізгі мағынасы «Үрерге иті, сығарға биті жоқ» деген мақал сырттай дабыра қылып сөйлейтін, бірақ шын мәнінде ештеңесі…
Үріккен түйеге шаңырақ салма, сындырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал асығыс қимылдама, сескеніп тұрған не көңілі орнықпаған адамға ауыр сөз айтпа, жүк артпа…
Үркер - жұлдыздардың ағасы.
Негізгі мағынасы Үркер — қазақ танымында ерекше қадірлі шоқжұлдыз. Бұл мақалдың тура мағынасы: Үркер аспандағы…
Үрлеп ішіп, шайқап төгеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір істі атүсті, асығыс, ұқыпсыз істейтін адамды сипаттайды. Тура мағынасында – бірдеңені…
Үстіне оттан көйлек киген.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өз үстіне оттан тігілгендей өте қауіпті, күйдіргіш киім кигендей…
«Үһ!» десең ұшып кетеді,
Өпсең ұмытып кетеді.
Өпсең ұмытып кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға өте нәзік, сезімтал қарым-қатынас керек екенін аңғартады. Бір нәрсеге дөрекі үн…
Үш қайнаса да сорпасы қосылмайды.
Негізгі мағынасы Бір қазанға салынып, үш рет қайнаса да, сорпасы бір-біріне қосылмайды — мақал осылай бір-бірімен…
Ұғысу қиын, шығысу оңай.
Негізгі мағынасы Бір-бірін ұғу, түсінісу, келісімге келу қиын, ал араздасу, бір-бірімен шығысып қалу оңай. Мақал адам…
Ұзақтай шулайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырт көзге көп сөйлеп, қатты даурығып, мәнді іс тындыра алмайтын адамға қатысты айтылады…
Ұзын елдің үйіріне,
Қысқа елдің қиырына кетті.
Қысқа елдің қиырына кетті.
Негізгі мағынасы Бұл — мақалдан гөрі көне тұрақты сөз тіркесіне ұқсайтын сөз: біреу не бір нәрсе туралы ұзын елдің…
Ұзын шапан аяғыңа оралады,
Ұзын тіл мойныңа оралады.
Ұзын тіл мойныңа оралады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға сөзді орынсыз созбай, ойланып сөйлеуді ескертеді. Тура мағынасында ұзын шапан…
Ұйқы арсыз,
Күлкі арсыз,
Тамақ арсыз.
Күлкі арсыз,
Тамақ арсыз.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам бойындағы кейбір табиғи құбылыстардың, әдетте, ұятқа телінбейтінін білдіреді. Ұйқы…