Үндеместе үйдей пәле бар,
Екі ұртында жала бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал үнсіз, томаға-тұйық адамның ішкі сырын бірден аңғару қиын екенін ескертеді. Тура мағынасында, «үйдей пәле» — сырт көзге білінбей жатқан үлкен қауіп не кесір; «екі ұртындағы жала» — адамның айтпай жүрген өсегі, жаман ойы, ғайбат сөзі. Астарлы мағынасы: көп сөйлемейтін кісі әрдайым жақсы не зиянсыз бола бермейді, кейде оның ішінде жасырын қулық, өкпе, жалған айып болуы мүмкін. Сондықтан адамды тек сыртқы тыныштығына қарап бағаламау керек.
Образдар мен теңеулер
«Үйдей пәле» деген бейнелеу жасырын жатқан, бірақ салдары ауыр үлкен кесапатты көрсетеді. Ал «екі ұртындағы жала» деген тіркес адамның аузында емес, жүрегінде сақталған емес, керісінше, өзімен бірге алып жүрген өсек-өтірікті, жаман пиғылды меңзейді. Яғни, үнсіздік кейде сабырдың белгісі болса, кейде ішке жиылған зиянның да белгісі болуы мүмкін.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік ортада, жұмыста немесе интернетте өте өзекті. Мысалы, кеңседе үндемей жүретін бір адам сырттай тыныш көрінгенімен, басқалар туралы жалған сөз таратып, ұжымның арасына іріткі салуы мүмкін. Сондықтан адамдармен араласқанда сөзге, мінезге және іс-әрекетке мұқият қараған жөн.
Eki urtynda jala bar.