Үстіне оттан көйлек киген.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өз үстіне оттан тігілгендей өте қауіпті, күйдіргіш киім кигендей күйде тұр деген елес береді. Астарлы мағынасы — біреудің басына түскен ісі ауыр, мазасыз, тынымсыз, жанын қинайтын халді білдіреді. Яғни адам өз орнықсыз жағдайында күйіп-пісіп, тыныш отыра алмай жүргенін меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы “оттан көйлек” — ең қатты азап пен жайсыздықтың бейнесі. Көйлек денеге жақын болғандықтан, оттан тігілген киім адамның бойын түгел шарпып тұрғандай әсер береді. Бұл образ адамның ішкі күйзелісін, қысымды, қауіп пен қорқынышты өте әсерлі жеткізеді. Қазақ ұғымында мұндай теңеу ауыр жағдайдың шегіне жеткенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі өмірде бұл мақал жұмысы көп, қарызы жетіп, басы қатқан немесе бір үлкен мәселенің ортасында жүрген адамға қатысты айтылады. Мысалы, емтиханға бір күн қалғанда бәріне үлгермей, уайымға батқан студент туралы: “Бүгін оның үстіне оттан көйлек кигендей болып тұр” деуге болады. Мұнда адамның күйі мен шаршауы бейнелі түрде дәл сипатталады.