Сырын білмеген аттың сыртынан жүрме.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: мінезін, жүрісін, жарамдылығын білмеген атты сырттай ғана бағалап, соңынан ере берме деген ескерту. Астарлы мағынасы: адам да, іс те, орта да сыртқы көрініске қарап емес, ішкі сырын танып барып таңдалуы керек. Яғни біреуге сену, бір іске араласу, не бір шешім қабылдау алдында оның шын болмысын, пайдасы мен қаупін анықтап алған жөн.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "ат" — тек жылқы емес, жалпы кез келген адам не істің бейнесі. "Сырын білу" — ішкі ниетін, қасиетін, сенімді-сенімсіз тұсын тану. "Сыртынан жүрме" дегені — беталды ере берме, аңғалдыққа салынба деген сақтық. Ат қазақ тіршілігінде серік болғандықтан, оның мінін білмеу жолда қалдыруы мүмкін; осы арқылы мақал өмірдегі асығыс сенімнің де зиянын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жаңа таныс адамға, жұмыс ұсынған компанияға немесе әлеуметтік желідегі ақпаратқа бірден сенбеу керек деген мағынада қолданылады. Мысалы, біреу интернеттен тез табыс табатын жоба ұсынса, оның шартын, заңдылығын, шынайы пайдасын тексермей кірісуге болмайды. Алдымен сырын біліп, содан кейін ғана шешім қабылдау қажет.