Тақыр жерге су төксең, тайғақ болар,
Жаманға сырыңды айтсаң, айғақ болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға айтылған сырды, сеніп берілген құпияны абайлап сақтау керек екенін ескертеді. Тура мағынасында тақыр жерге су төгілсе, ол тайғақ болып, жүріп-тұруға қауіпті болады. Астарлы мағынасында жаман, сенімсіз адамға ішкі сырыңды ашсаң, ол оны өз пайдасына жаратуы, өзгеге жеткізуі немесе саған қарсы дәлел қылып қолдануы мүмкін. Яғни, әр сөздің орны бар, әр адамға бірдей сенуге болмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы тақыр жер — іші таза көрінгенімен, су тисе бірден қауіпті болатын күйді білдіретін бейне. Су — сырттай зиянсыз нәрсе, ал тайғақ болу — сақ болмасаң, опық жегізетін жағдайдың символы. Жаманға сырыңды айту — сенімсіз адамға жан дүниеңді ашу деген сөз. Ал айғақ болар тіркесі оның сырды қорғап қалмай, керісінше дәлелге айналдыратынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыс орнында, достықта өте өзекті. Кез келген адамға жеке мәселеңді айта беру дұрыс емес, өйткені ол сөз таралып кетуі мүмкін. Мысалы, қызметтес адамға отбасыңдағы қиындықты толық сеніп айтсаң, ол кейін сол деректі өсекке айналдырып жіберуі ықтимал. Сондықтан мақал адамды сақ болуға, сөзді саралап айтуға тәрбиелейді.
Jamanǵa syryńdy aıtsań, aıǵaq bolar.