«Әр заманда бір сұрқылтай.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
«Әр заманда бір сұрқылтай» деген мақал әр дәуірдің өзіне тән қиыншылығы, мазасы кетіретін мәселесі болатынын білдіреді. Тура мағынасында — әр уақыттың бір «сұрқылтайы», яғни бір мазасыз, тыныштық бермейтін жайы бар деген сөз. Астарлы мағынасы — өмір бір қалыпта тұрмайды: бір кезеңде бір қиындық, келесі кезде басқа сынақ кездеседі. Сондықтан адам қай кезде де сабыр сақтап, жағдайға бейімделе білуі керек. Бұл мақал өмірдің ауырлығы тек бір адамға не бір заманға ғана тән емес екенін еске салады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сұрқылтай» сөзі — елді мезі ететін, тыныштық бермейтін кедергі, қиын іс, уайым деген образ. Ол нақты бір адамды да, бір оқиғаны да меңзеуі мүмкін. Халық осы сөз арқылы заманның мінезін адамға ұқсатқан: кейде ол да тынымсыз, кейде де сынаққа толы. Образдың әсері — қиындықтың келуі табиғи құбылыс екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал жұмыс, оқу, отбасы немесе қоғамдағы тұрақсыздыққа байланысты айтылады. Мысалы, бір мекемеде бір мәселе шешілсе, артынан жаңа қиындық туындап отырады. Сонда адам «Әр заманда бір сұрқылтай» деп, өмірде сынақ бітпейтінін, бірақ мойымай әрекет ету керегін меңзейді.