Аман болса бұл басым,
Тағы шығар бұл шашым.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бас аман болса, шаш қайта өседі. Астарлы мағынасы: адамның ең басты байлығы — өмірі мен денсаулығы. Қандай қиындық көрсе де, тірі жүріп, аман болса, жоғалтқанын қайта түзетуге, еңсесін көтеруге болады. Сондықтан адам алдымен өз басының қауіпсіздігін, саулығын ойлауы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «бас» — адамның өзі, өмірі мен жан амандығы. «Шаш» — сыртқы нәрсе, уақытша жоғалатын, қайта қалпына келетін ұсақ дүние. Халық шаштың қайта шығатынын мысал етіп, уақытша қиындық пен түпкілікті өмірдің айырмасын көрсеткен. Яғни, мал-мүлік, дүние, сыртқы сән емес, ең әуелі амандық қымбат.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қауіпті іске барғанда, тәуекелді ақылмен өлшеу керек дегенді еске салады. Мысалы, бір адам тез пайда үшін денсаулығына зиян жұмысқа кірісейін десе, жақындары: «Алдымен амандықты ойла, қалғаны кейін орнына келеді» деп айтады. Яғни, уақытша ұтыстан гөрі өмір мен саулық маңызды.
Taǵy shyǵar bul shashym.