Соқырдан қарауыл қойсаң,
Жұртыңды жауға алдырар.
Наданнан қарауыл қойсаң,
Еліңді дауға қалдырар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: егер күзетшіге көзі көрмейтін соқыр адамды немесе білімсіз наданды қойсаң, ол елді қорғай алмайды. Астарлы мағынасы: маңызды іске білімсіз, тәжірибесіз, парасатсыз адамды араластырмау керек. Елдің, жұрттың, бір істің тағдыры жауапты, сондықтан таңдауда ақыл мен қабілет шешуші рөл атқарады.
Образдар мен теңеулер
«Қарауыл» — тек күзетші емес, елдің амандығын ойлайтын жауапты адам бейнесі. «Соқыр» — көріп-білуі, байқауы жоқ, істің мәнін аңғармайтын әлсіздіктің белгісі. «Надан» — оқымаған ғана емес, ойсыз, пайымсыз, істің салдарын түсінбейтін адам. «Жауға алдырар», «дауға қалдырар» деген тіркестер білімсіздік пен жауапсыздықтың жеке адамға ғана емес, тұтас жұртқа зиян әкелетінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды қызметке адам таңдағанда, басшылыққа тағайындағанда немесе жауапты тапсырма бергенде қолдануға болады. Мысалы, мектепте іс-шараны ұйымдастыруды тәжірибесіз, тәртіпсіз адамға берсе, жоспар шашырап, дау туындауы мүмкін. Сондықтан әр іске лайық, сауатты, ұқыпты адам қажет екенін ескертеді.
Jurtyńdy jaýǵa aldyrar.
Nadannan qaraýyl qoısań,
Elińdi daýǵa qaldyrar.