Суға кеткен тал қармайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Суға кеткен тал қармайды» деген мақал адам қатты қиналғанда, амалсыз қалған кезде қолына іліккеннің бәріне жармасатынын білдіреді. Тура мағынасы бойынша, суға батып бара жатқан адам не зат өзін ұстап қалатын талға қармап, құтылуға тырысады. Астарлы мағынасы — қиын шақта адам сабырсызданып, кез келген мүмкіндікке жабысады, кейде ойланбай әрекет етеді. Сондықтан бұл мақал тығырыққа тірелген сәттегі күйзелісті де, құтылудың жолын іздеудегі қарбаласты да аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «суға кету» — ауыр жағдайға түсу, тығырыққа тірелу деген бейнелі ұғым. «Тал» — әлсіз болса да, соңғы тірек, ұстап қалатын үміттің белгісі. «Қарману» — жанұшырып көмек іздеу, аман қалуға талпыну. Халық бұл образ арқылы адамның еңсесі түскенде инстинктпен әрекет ететінін өте әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қарызға батып, жұмысы жүрмей, жолы болмай қалған адамға қатысты айтылады. Мысалы, кәсіпкер табысы азайып, соңғы ақшасына кез келген жобаны қолға алып көруі мүмкін — дәл осындай кезде «суға кеткен тал қармайды» деп сипаттайды.