Сауысқаннан сақ, жұмыртқадан ақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды үнемі сақ болуға, алдап-арбаудан, күмәнді істен, ұсақ болса да зиян келтіретін қауіптен қырағы жүруге шақырады. Тура мағынасында сауысқан жұмыртқаны тасып әкететін, зиян келтіретін құс ретінде көрінеді. Астарлы мағынасында да өмірде сырттай зиянсыз көрінген нәрсенің өзі шығынға, өкінішке ұрындыруы мүмкін. Сондықтан адам кез келген іске немқұрайды қарамай, алдын ала ойлап, абай әрекет етуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сауысқан» — қулықты, алаяқтықты, тықыршып тұрған қауіпті бейнелейтін образ. Ал «жұмыртқа» — өте нәзік, оңай сынатын, қорғауды қажет ететін нәрсенің символы. «Ақ» деген сөз жұмыртқаның ішкі нәрін ғана емес, оның жанға жақын, бағалы екенін де аңғартады. Яғни мақалда қауіп үлкен болғанда ғана емес, кішкентай нәрсенің өзін жоғалтып алмау үшін де сақтық керек екені меңзеледі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті: интернеттегі күмәнді сілтемелерге кірмеу, бейтаныс адамдарға жеке дерек бермеу, асығыс шешім қабылдамау сияқты жағдайларда айтылады. Мысалы, біреу «тегін сыйлық ұтып алдың» деген хабарламаға сеніп, банк дерегін жібермек болса, үлкендер: «Сауысқаннан сақ, жұмыртқадан ақ» деп ескертер еді.