Сауда садақпен тең,
Иілсе бір түзелмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Сауда да, сөз де бір рет дұрыс жасалмаса, кейін оны қайта қалпына келтіру қиын деген ой айтылады. Мақал тура мағынасында садақтың иілгені түзелмей қалатынын меңзесе, астарлы мағынада саудадағы қате, алдау, уәдеде тұрмау сияқты әрекеттер адамның беделін түсіріп, сенімді жоғалтатынын білдіреді. Яғни саудада ұқыптылық, әділдік, есеп пен жауапкершілік қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «садақ» — иіліп тартылатын, бірақ шамадан тыс бұзылса бұрынғы қалпына келмейтін заттың бейнесі. Сол арқылы саудадағы бір қателіктің салдары да садақтың майысуындай қайтып келмейтінін көрсетеді. «Иілсе бір түзелмейді» деген жол адам ісінің де, сауда мінезінің де берік болуы керек екенін ескертеді. Бұл жерде иілу — бұзылу, әлсіреу, ал түзелмеу — сенімнің жоғалуы.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақалды дүкен, базар, онлайн сауда, қызмет көрсету саласында адалдықтың маңызын айту үшін қолдануға болады. Мысалы, интернеттен тауар сатып алушыны алдап, сапасыз зат жіберген сатушы кейін тұрақты клиентінен айырылып қалады. Бір рет кеткен сенімді қайта қайтару өте қиын.
Iilse bir túzelmeıdi.