Пышағыңды өткір қайра,
Не кесеріңді білмесең.
Көрінгенге сырыңды айтпа,
Не десеріңді білмесең.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға әр істің алдын ойлап, сөз бен әрекетке жауапкершілікпен қарауды ескертеді. Пышақты өткір қайрау — дайындықтың белгісі, бірақ не кесетінін білмесе, оның пайдасы жоқ. Сол сияқты, сырыңды кез келгенге ашу да дұрыс емес: не айтатыныңды, кімге айтатыныңды, соңы не болатынын аңғару керек. Яғни, ақылсыз дайындық та, орынсыз сыр шашу да адамды ұтылтады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «пышақ» — адамның мүмкіндігі, қабілеті, ал «өткір қайрау» — сол қабілетті дамыту. Бірақ «не кесеріңді білмесең» дегені мақсатсыз әрекетті білдіреді. «Сырыңды айту» — ішкі құпияңды, ойыңды бөлісу. «Не десеріңді білмесең» — сөзге ие болмау, ойланбай сөйлеу. Мақал пышақ пен сөзді қатар алып, екеуінің де дұрыс қолданылмаса зиян келтіретінін астарлайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыс орнында, достар арасында өте орынды. Мысалы, адам жаңа жобаға кіріспес бұрын мақсатын анықтап алуы керек; ал жеке мәселесін бәріне жариялай бермеуі тиіс. Әйтпесе, асығыс шешім де, орынсыз сөз де өзіне зиян келтіреді.
Ne keserińdi bilmeseń.
Kóringenge syryńdy aıtpa,
Ne deserińdi bilmeseń.