Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
247K
Қаралым
203
Орташа
Сұрыптау:
Тақырбастан тарақ сұрама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шашы жоқ, тақырбас адамнан тарақ сұрама, өйткені оған ол заттың керегі...
Жүйрік атқа жел қамшы.
**Негізгі мағынасы** Жүйрік атқа жел қамшы дегенде, тура мағынада шапшаң атқа желдің өзі де қамшыдай әсер етеді деген ой...
Кемеші келсе, қайықшы судан шығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үлкен кеме келсе, шағын қайық оған кедергі болмай, су бетінен шетке шығ...
Жігітке жетпіс өнер де аз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіт адамның бойында бір ғана қабілет емес, көп қырлы өнер, білім, ептілік болғаны жөн е...
Ай жарығы әлемге,
Шам жарыгы түбіне.
Шам жарыгы түбіне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: айдың жарығы кең әлемді жарық қылады, ал шамның жарығы өз тұрған жеріні...
Екі молда - бір кісі,
Бір молда - жарты кісі.
Бір молда - жарты кісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: екі молда бір адамның орнындай, ал бір молда жарты адамның орнындай дег...
Байлың түбі - бақыл,
Қазына түбі - ақыл.
Қазына түбі - ақыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал байлықтың да, қазынаның да шын қадірі ақыл мен қанағатта екенін айтады. Тура мағынада қар...
Көріп айтқан - куәлі сөз,
Естіп айтқан - шүбәлі сөз.
Естіп айтқан - шүбәлі сөз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өз көзіңмен көріп, нақты білген нәрсені айту сенімді болады, ал біреу...
Сөз сөзден туады,
Сөйлемесе қайдан туады?
Сөйлемесе қайдан туады?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің жалғастықпен, байланыспен туатынын білдіреді. Бір ой айтылса, соған жауап ретінде...
Шынжараны білмеген тұнжырар.
**Негізгі мағынасы** Шынжараны білмеген тұнжырар дегеніміз — адам істің, сөздің не құбылыстың ішкі байланысын, себебін т...
Аяз би әліңді біл,
Құмырсқа жолыңды біл.
Құмырсқа жолыңды біл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз шамасын, мүмкіндігін, орнын білу керегін ескертеді. «Әліңді біл» дегені — қолың...
Ашу арындайды,
Ақыл артынан аяңдайды.
Ақыл артынан аяңдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам ашуға ерік берсе, ісі де, сөзі де шалт шығып, шектен асып кететінін білдіреді. Ал а...
Сәулесі жоқ адамның бәрі соқыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасында сәулесі жоқ адам көрмей қалады деген ой жатыр. Астарлы мағынасы бойын...
Су төркіні - әуіз,
Сөз төркіні - ауыз.
Сөз төркіні - ауыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің қайдан шығатынын, қайнар көзі ауыз екенін меңзейді. Тура мағынада су қай жерден ба...
Жер астында жатқанды
Қазбай қарап, тіл табар.
Қазбай қарап, тіл табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір істің түбіне жетпей, үстірт қарап шешім шығармауы керегін айтады. Тура мағына...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.