Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
306.1K
Қаралым
252
Орташа
Сұрыптау:
Көзі көрместің көңілі сенбес.
**Негізгі мағынасы** Көзі көрмеген адам бір нәрсеге толық сенуі қиын деген ой айтылады. Мақалдың тура мағынасы — адамның...
Ханда қырық кісінің ақылы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ханның, яғни ел басқарып отырған адамның, қарапайым кісіден гөрі кеңірек ойлайтынын білд...
Пышағыңды мұқалтпа,
Не кеспесті біліпсің?
Сырын білмей сыр айтпа,
Не деспесті біліпсің?
Не кеспесті біліпсің?
Сырын білмей сыр айтпа,
Не деспесті біліпсің?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сөзге де, іске де абай болуға шақырады. Біріншісі — пышақты мұқалтпа дегені, өз құ...
Есепсіздің есесі кетеді.
**Негізгі мағынасы** Есепсіз, яғни ойланбай, мөлшер мен тәртіпті сақтамай істеген адамның ақыры шығынға ұшырайтынын білд...
Жүйрік атқа жел қамшы.
**Негізгі мағынасы** Жүйрік атқа жел қамшы дегенде, тура мағынада шапшаң атқа желдің өзі де қамшыдай әсер етеді деген ой...
Отты үрлеген жағады,
Шындықты іздеген табады.
Шындықты іздеген табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы қарапайым: отты үрлесең, ол лаулап жанады. Ал астарлы мағынасы — шындық...
Теңіз - тамшыдан.
**Негізгі мағынасы** Теңіз тамшыдан жиналатыны сияқты, үлкен істің де бастауы ұсақ әрекеттен құралады. Мақал адамды кішк...
Оқу ойдан артық емес.
**Негізгі мағынасы** «Оқу ойдан артық емес» деген мақал білімнің, үйренудің және тәжірибенің маңызын аңғартады. Мұнда т...
Хиуадағы ханнан не пайда,
Барсаң арызың өтпесе.
Барсаң арызың өтпесе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: алыстағы Хиуадағы ханның атағы да, беделі де өзіңе пайда әкелмейді, еге...
Тіл - тіліп түсер наркескен,
Сөз - өткір жебе тау тескен.
Сөз - өткір жебе тау тескен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тіл мен сөздің құдіретін көрсетеді. Тіл дұрыс қолданылса, адамға пайда әкеледі, ал орынсы...
«Алтаумын» деме, жетеуге жолығасың,
«Жетеумін» деме, сегізге жолығасың.
«Жетеумін» деме, сегізге жолығасың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз күшіне тым сеніп, паңданбауды ескертеді. Тура мағынасында «алтаумын» немесе «ж...
Би болар жігіттің,
Төбеде болар жұмысы.
Мерген болар жігіттің
Жебеде болар жұмысы.
Төбеде болар жұмысы.
Мерген болар жігіттің
Жебеде болар жұмысы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің қабілеті мен бағыты оның ісінен-ақ көрінетінін айтады. Нағыз би болуға лайық ада...
Сабырлы жетер мұратқа,
Сабырсыз қалар ұятқа.
Сабырсыз қалар ұятқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сабыр сақтаған адам өз мақсатына, арманы мен мұратына жетеді; ал асығыс...
Адам көзі - таразы.
**Негізгі мағынасы** «Адам көзі - таразы» деген мақал адамның көзқарасы, байқауы мен ішкі бағамы көп нәрсені дәл өлшей а...
Естімеске айтқан есіл сөзім,
Жыламасқа жылаған екі көзім.
Жыламасқа жылаған екі көзім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда адам өз сөзінің бағаланбай, құнсыз жерде айтылғанына налиды. Бірінші жолда «естімеске а...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.