Ақымақтың ақылы түстен кейін енеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ақымақ адамға ақыл кеш келеді, яғни ол дұрыс ойды, ескертуді немесе сабақты уақытында түсінбейді. Астарлы мағынасы — ойсыз, аңғал, тәжірибесіз адам көбіне қателігін істеп қойып барып қана ұғады. Сондықтан бұл сөз адамды тез ойланып, істің алдын алуға, біреудің ақылын дер кезінде тыңдауға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түстен кейін» тіркесі — уақыттың кешігуін, тым соңында ғана келетін пайымды білдіреді. Ал «ақымақтың ақылы» дегені нақты ақылдың жоқтығын емес, ақылды кеш қабылдайтын, сабақтан кеш үйренетін мінезді меңзейді. Халық мұнда уақыт пен сана арасындағы айырманы әдемі бейнелеп отыр: кей адамға шындық ерте айтылса да, ол оны кеш түсінеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жоспарсыз шешім қабылдап, кейін өкініп жүрген адамдарға қатысты жиі айтылады. Мысалы, бір адам телефонға алданып, емтиханға дайындалмай жүріп, соңында нашар баға алса, «Ақымақтың ақылы түстен кейін енеді» деуге болады. Бұл — кешігіп келген өкініштің сабағы.