Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
306.1K
Қаралым
252
Орташа
Сұрыптау:
Биік таудың басына
Қиялап ұшып қыран да шығады,
Жер бауырлап, жылжып,
Жылан да шығады.
Қиялап ұшып қыран да шығады,
Жер бауырлап, жылжып,
Жылан да шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал биік мақсатқа жетудің екі түрлі жолы бар екенін меңзейді. Қыран — биікке самғауды, еркінд...
Сұратып бергенше, ұрып бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуден қайта-қайта сұрап алғанша, керек нәрсені өз қолыңмен алып бер...
Су төркіні - әуіз,
Сөз төркіні - ауыз.
Сөз төркіні - ауыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің қайдан шығатынын, қайнар көзі ауыз екенін меңзейді. Тура мағынада су қай жерден ба...
Қорыққан мен қуанған бірдей.
**Негізгі мағынасы** «Қорыққан мен қуанған бірдей» деген мақал адамның қатты қорыққан сәтте де, шектен тыс қуанған кезд...
Байлың түбі - бақыл,
Қазына түбі - ақыл.
Қазына түбі - ақыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал байлықтың да, қазынаның да шын қадірі ақыл мен қанағатта екенін айтады. Тура мағынада қар...
Балық жеген «су, су» дейді,
Көлік айдаған «шүу, шүу» дейді.
Көлік айдаған «шүу, шүу» дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өзі айналысқан ісіне, көрген тәжірибесіне қарай сөйлейтінін білдіреді. Балық жеге...
Құлықсыз құлақ ойға олақ.
**Негізгі мағынасы** Құлықсыз адам айтылған ақылды да, жақсы кеңесті де дұрыс қабылдай алмайды. Мұнда тура мағынада — құ...
Ақырын жүріп, анық бас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды асықпай, байыппен әрекет етуге шақырады. Тура мағынасында — жолда жай жүріп, аяқт...
Қатып қалған қайысқа сорпа бүркер,
Аспандағы жұлдыздың алтауы Үркер.
Аспандағы жұлдыздың алтауы Үркер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қатып, қатаң тартылып қалған қайысты сорпамен жібіту, ал аспандағы жұл...
Қашайын деп тұрған қоянға «тәйт» десе не жорық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қашуға оқталып тұрған қоянға «тәйт» деп айқайлаудың еш әсері жоқ. Астар...
Өлместі Құдай жаратпас,
Сынбасты ұста жасамас.
Сынбасты ұста жасамас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, ешбір жан иесі мәңгі өмір сүрмейді: адам да, зат та бір күні то...
Хан қасында уәзір білгіш болса,
Қара жерде кеме жүргізеді.
Қара жерде кеме жүргізеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал билеушіге не басшыға ақылды, тәжірибелі, көреген кеңесші серік болса, ең қиын істің өзін...
Жер астында жатқанды
Қазбай қарап, тіл табар.
Қазбай қарап, тіл табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір істің түбіне жетпей, үстірт қарап шешім шығармауы керегін айтады. Тура мағына...
Жеті жұрттың тілін біл,
Жеті түрлі ілім біл.
Жеті түрлі ілім біл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның көп тіл біліп, көп ілім үйренуін насихаттайды. Тура мағынасында — жеті жұрттың ті...
Сөз - ойдың көрінісі.
**Негізгі мағынасы** «Сөз - ойдың көрінісі» деген мақал адамның ішкі дүниесі айтқан сөзінен байқалатынын білдіреді. Яғн...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.