Ойшы ой ойлағанша,
Тентек іс бітірер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ойға шомып, көп толғанып тұрған кезде тентек, шапшаң адам өз ісін бастап, аяқтап үлгереді. Астарлы мағынасы: тек ойлай беріп, әрекетсіз отырудан пайда аз; уақытты бос жібермей, батыл қимылдаған адам алға шығады. Дегенмен мұнда асығыстықты мадақтау емес, ой мен істің тең болуы керектігі ескертіледі. Ақылмен ойлап, соған сай тез қимылдау маңызды.
Образдар мен теңеулер
«Ойшы» — көп толғанатын, бәрін өлшеп-пішетін адам бейнесі. «Тентек» — тәртіпсіз ғана емес, қол қусырып отырмайтын, іске бейім, батыл қимылдайтын жанның образы. «Ойлағанша» мен «іс бітірер» қарама-қарсы қойылып, ой мен әрекеттің айырмасын көрсетеді. Мақалдағы қарсы қою өмірде де бар: біреу ұзақ ойланады, біреу тез шешім қабылдайды. Осы арқылы халық шешуші сәтте кідірмеуді үйретеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыс, оқу, кәсіп бастау сияқты жағдайларда жиі айтылады. Мысалы, бір адам жаңа жоба туралы апталап жоспар құрып жүрсе, ал екіншісі аз ғана дайындықпен іске кірісіп кетуі мүмкін. Сонда бұл мақал «шектен тыс ойланбай, істі бастау керек» деген ойды білдіреді. Бірақ істі ойсыз емес, орнымен бастаған дұрыс.
Tentek is bitirer.