Ойсыз өңмендеуін қоймас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ойсыз өңмендеуін қоймас» деген мақал адамда ақыл мен ойлылық болмаса, ол бірбеткей қимылдап, басын тауға да, тасқа да соға береді дегенді білдіреді. Тура мағынасында «өңмендеу» — ілгері ұмтылып, жөнсіз алға баса беру. Астарлы мағынасы — салмақсыз, алдын ала ойланбай әрекет ететін кісі қателігін қайта-қайта қайталайды, сондықтан ісінің берекесі болмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өңмендеу» сөзі алға қарай шектен тыс ұмтылуды, асығыстықты бейнелейді. Бұл — тек жүріп кету емес, ақыл таразысына салмай, тізгінсіз шабу сияқты. «Ойсыз» сөзі адамның ішкі бағдарын, пайымын жоқ етіп көрсетеді. Яғни, ойы жоқ жанның қадамы да, шешімі де орнықсыз болады деген ұғым беріп тұр.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал асығыс шешім қабылдайтын адамға өте лайық айтылады. Мысалы, біреу тек эмоциямен несие алып, кейін төлей алмай қиналса, оған «ойсыз өңмендеуін қоймас» деп ескертуге болады. Бұл сөз адамды сабырға, есепке, алдын ала ойлануға шақырады.