Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
306.1K
Қаралым
252
Орташа
Сұрыптау:
Той өткен соң даңғара.
**Негізгі мағынасы** «Той өткен соң даңғара» деген мақал бір істің, қызықтың не думанның уақыты өтіп кеткеннен кейін да...
Білем десең, көре бер,
Көрем десең, жүре бер.
Көрем десең, жүре бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір нәрсені шын түсінуі үшін тек сөзге сүйенбей, өз көзімен көріп, тәжірибеден өт...
Ай жарығы әлемге,
Шам жарыгы түбіне.
Шам жарыгы түбіне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: айдың жарығы кең әлемді жарық қылады, ал шамның жарығы өз тұрған жеріні...
Құрыққа сырық жалғайды.
**Негізгі мағынасы** «Құрыққа сырық жалғайды» деген мақал бір істі атқару үшін оған сай құралды, қосымша көмекті немесе...
Ізденбеген ілгерілемейді.
Іздеген табады, сұраған алады.
Іздеген табады, сұраған алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әрекет етпеген адам алға жылжымайды, ал ізденген, сұраған адам өзіне ке...
Тартып үзген - шабанның ісі,
Өткізіп қуған - жаманның ісі.
Өткізіп қуған - жаманның ісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам ісінде асығыстық та, салғырттық та дұрыс емес екенін білдіреді. Бір нәрсені тартып,...
Қыдыр дарымаған адам
есек базарында делдал да бола алмайды.
есек базарында делдал да бола алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы түсініксіздеу, өйткені ол астарлы сөзге құрылған. Мағынасы: адамға Қыдыр...
Күшін білмеген күшенер.
**Негізгі мағынасы** «Күшін білмеген күшенер» деген мақал адам өз шамасын, мүмкіндігін, орнын дұрыс бағаламаса, орынсыз...
Сазды жердің ағашы,
Сабырсыз ердің сазасы.
Сабырсыз ердің сазасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сазды, батпақты жерде өскен ағаштың тамыры әлсіз болып, тез қисайып не...
Сабыр - ақыл серігі.
**Негізгі мағынасы** Сабыр — адамның ойы мен ісін реттеп тұратын ең сенімді серігі. Бұл мақал тура мағынасында шыдамдылы...
Көз көңілдің сырын шертеді.
**Негізгі мағынасы** Көз адамның ішкі күйін, ниетін, қуанышы мен мұңын сөзсіз-ақ аңғартады. Яғни, адам не ойлап тұрса да...
Көріп айтқан - куәлі сөз,
Естіп айтқан - шүбәлі сөз.
Естіп айтқан - шүбәлі сөз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өз көзіңмен көріп, нақты білген нәрсені айту сенімді болады, ал біреу...
Ала ойлаған алысқа бармайды.
**Негізгі мағынасы** Ала ойлаған алысқа бармайды деген мақалдың тура мағынасы — ойы ала-құла, ниеті тұрақсыз адам ұзаққа...
Нақыл қайдан шығады, ой болмаса,
Киіз қайдан шығады, қой болмаса.
Киіз қайдан шығады, қой болмаса.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түпкі ойы: терең сөз де, өмірлік даналық та ойсыз тумайды. Адамның санасында толғаныс,...
Шойын қара,
Шойын қараның ойын қара.
Шойын қараның ойын қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда бір адамның не бір заттың «шойын қара» деп сипатталуын айтады. Астарлы...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.