Ішіңде пікір өлгенше,
Сыртыңда талау болсын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ішкі ойы мен сыртқы ісі туралы терең ескерту айтады. Яғни, іште тұншығып, ойын айтпай, пікірін жоғалтып алғаннан гөрі, сыртқа шығарып, таласқа түсіп, дәлел айтып, өз ұстанымын қорғаған дұрыс деген ой бар. Мұнда тек даудың өзі емес, ойдың тірі болуы, пікірдің қозғалыста болуы қадірленеді. Адам өз пікірін қорғай алмаса, оның ой-санасы да әлсірейді деген астар жатыр.
Образдар мен теңеулер
«Ішіңде пікір өлгенше» дегені — адамның ішкі дүниесіндегі ойдың өшуі, селқостық пен үндемей қалу. Ал «сыртыңда талау болсын» сөзі — сыртта тартыс, сөз қағысу, пікір жарысы болсын деген мағына береді. Мұндағы «талау» — жай қақтығыс емес, ой мен сөздің сынағы, шындықты іздеу жолындағы талас. Образ арқылы мақал ойдың тірі қалуы үшін ашық пікір алмасудың қажет екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды сабақта, жиналыста не пікірталаста өз ойын ашық айтуға шақыру үшін қолдануға болады. Мысалы, студент топтық жобада келіспейтін жерін айтпай жүрсе, кейін ортақ шешім әлсіз болады. Ал пікірін дәлелмен айтып, талқыласа, нәтиже де сапалы шығады. Сондықтан мақал батыл ой айтуға, іште сақтамай, дұрыс дәлелдеуге үндейді.
Syrtyńda talaý bolsyn.