Соқырға көрсет, кереңге естірт.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені көрмейтін адамға көрсетудің, естімейтін адамға естіртудің пайдасы жоқ. Астарлы мағынасы — түсінгісі келмейтін, көңілі жабық, ақылға құлақ аспайтын адамға сөз айту да, дәлел келтіру де бос әурешілік. Мұнда адамды күшпен иландыру қиын екені, әркімнің қабылдауы мен танымы әртүрлі болатыны меңзеледі.
Образдар мен теңеулер
«Соқыр» — тек көзбен көрмейтін жан емес, шындықты көре алмайтын, аңғарымы әлсіз адам бейнесі. «Керең» — құлағы естімейтін адам ғана емес, ақылға, насихатқа құлақ аспайтын пенденің образы. Осы екі образ арқылы халық түсінбейтін адамға қанша айтсаң да, сөз өтпейтінін бейнелі түрде жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреуге қайта-қайта түсіндіріп, бірақ нәтиже шықпағанда айтылады. Мысалы, адам қауіпсіздік ережесін бірнеше рет естіп тұрып та сақтамаса, «Соқырға көрсет, кереңге естірт» деп, оның сөзге көнбейтінін білдіреді. Бұл мақал адамды сабырмен, бірақ орнымен сөйлесуге де үйретеді: әркімді бірдей дәлелмен өзгерту мүмкін емес.