Жол жаман болса,
Атан да сүрінеді,
Атаң да сүрінеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жолдың нашар, кедір-бұдыр болуы ауыр жүк артқан түйені де, жасы үлкен, көргені көп адамды да сүріндіріп жіберуі мүмкін. Астарлы мағынасы — орта мен жағдай дұрыс болмаса, ең мықты, ең тәжірибелі адамның өзі де қате жіберуі ықтимал. Яғни адамды тек өз мінезі емес, айналасындағы жағдай да сынайды. Сондықтан істің де, ортаның да түзулігі маңызды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «атан» — күштің, салмақтың, төзімнің бейнесі. Ол — ауырды көтере алатын берік жанды білдіреді. Ал «атаң» сөзі үлкенді, ақылды, тәжірибелі адамды меңзейді. Екеуінің де сүрінуі — жолдың нашарлығының қаншалықты қауіпті екенін айқындайтын әсерлі теңеу. Яғни әлсіз ғана емес, қуатты да, даналы да орта әсерінен қиналады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды жұмыс, оқу, не ұйым ішіндегі жағдайға қатысты айтуға болады. Мысалы, егер мектептегі тәртіп әлсіз, талап түсініксіз болса, ең алғыр оқушы да үлгермей қалуы мүмкін. Сол сияқты дұрыс жоспарланбаған жоба тәжірибелі маманды да қателікке ұрындырады. Сондықтан орта түзелмей, нәтиже толық болмайды.
Atan da súrinedi,
Atań da súrinedi.