Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246.3K
Қаралым
202
Орташа
Сұрыптау:
Қайнаған қара суда қасиет бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қара су қатты қайнаса, оның ішінде бір өзгеріс, бір қуат пайда болады...
Өткен күнде белгі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өткен күннің қайта оралмайтынын, болған істі өзгертудің мүмкін еместігін білдіреді. Тура...
Аузы құлып сандықты,
Тіс ашпаса, тіл ашар.
Түйін-түйін сырыңды,
Түбінде келіп шын ашар.
Тіс ашпаса, тіл ашар.
Түйін-түйін сырыңды,
Түбінде келіп шын ашар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның іште сақтаған сыры, ойы, мақсаты түбінде сөз арқылы белгілі болатынын аңғартады....
Адам аласынан сөз аласы жаман,
Ой шаласынан сөз шаласы жаман.
Ой шаласынан сөз шаласы жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің адам өміріндегі орнын өте терең көрсетеді. Тура мағынасында, адамның бойындағы мін...
Мың ділдә - білімдінің жалғыз сөзі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімді адамның бір ауыз сөзі кейде үлкен байлыққа тең екенін білдіреді. Тура мағынасында...
Ер қадірін ер білер,
Зер қадірін зергер білер.
Зер қадірін зергер білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен заттың қадірін сол істің жайын жақсы білетін, сол ортада шыңдалған кісі ғана дұр...
Жол анасы - із.
**Негізгі мағынасы** «Жол анасы - із» деген мақалдың тура мағынасы — жолдағы бағытты ізбен табуға болады. Астарлы мағын...
Куәлі істі куә табар,
Куәсіз істі күмән табар,
Одан болмаса, иман табар.
Куәсіз істі күмән табар,
Одан болмаса, иман табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әділдік пен шындықтың дәлелге сүйенетінін айтады. Егер істің куәсі болса, ақиқат тез табы...
Оқу - инемен құдық қазғандай.
**Негізгі мағынасы** Оқу — оңай іс емес, ол көп еңбек пен табандылықты талап етеді. Мақалдың тура мағынасы: инемен құдық...
Боларыңда болып өт,
Бозжорғадай желіп өт.
Болмасыңды білген соң,
Болатын ердің қосын жек.
Бозжорғадай желіп өт.
Болмасыңды білген соң,
Болатын ердің қосын жек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өтіп кететінін, сондықтан қолыңнан келетін шағыңда қарап қалмай, іс қылып қалу ке...
Тәуекелсіз іс бітпейді,
Тәуекел етпеген арықтан өтпейді.
Тәуекел етпеген арықтан өтпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қандай да бір істі бастау үшін батыл қадам жасау керегін айтады. Тура мағынасы — тәу...
Асыл адам
аз сөйлеп, көп тыңдайды.
аз сөйлеп, көп тыңдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бағалы, көргені мен түйгені көп адам артық сөйлемей, көбірек тыңдайды....
Көзі жоқ, құлағы саудың ақылы толады,
Құлағы жоқ, көзі саудың ақылы солады.
Құлағы жоқ, көзі саудың ақылы солады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның екі сезім мүшесінің — көз бен құлақтың — ақылға әсерін терең көрсетеді. Тура мағы...
Қазаннан қара нәрсе жоқ,
Ассаң, қарын тойдырар.
Қардан аппақ нәрсе жоқ,
Ұстасаң, қолды тоңдырар.
Ассаң, қарын тойдырар.
Қардан аппақ нәрсе жоқ,
Ұстасаң, қолды тоңдырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал дүниедегі бір нәрсенің сыртқы түрі мен ішкі әсері әрқашан бірдей бола бермейтінін аңғарта...
Досы көпті жау алмайды,
Ақылы көпті дау алмайды.
Ақылы көпті дау алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп досы бар адамға жау батпайды, ал ақылы мол адамды дау жеңе алмайды...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.