Тіл - ақылдың өлшемі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Тіл адамның ішкі ойын, білімін, тәрбиесін және парасатын танытады. Адам сөйлеген сөзінен-ақ оның ақылды ма, әлде ойсыз ба екенін аңғаруға болады. Сондықтан бұл мақал «адамның шын бағасы сөзі арқылы білінеді» деген ойды білдіреді. Ойы жүйелі, сөзі орынды адамның қадірі жоғары болады, ал орынсыз, шұбалаңқы немесе дөрекі сөз ақылдың кемдігін көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өлшем» сөзі таразы, межe, бағалау құралы сияқты ұғымды береді. Яғни тіл — адамның ақылын өлшейтін құрал. Таразы қалай заттың салмағын көрсетсе, тіл де адамның ой салмағын көрсетеді. Әдемі, орнықты сөз — терең ойдың белгісі, ал шектен шыққан сөз — ойдың әлсіздігін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әсіресе көпшілік алдында сөйлеу, әлеуметтік желіде пікір жазу, жұмыс сұхбатында жауап беру кезінде маңызды. Мысалы, адам эмоцияға беріліп, ойланбай дөрекі комментарий жазса, оның мәдениеті де, байыптылығы да төмен көрінеді. Ал сабырлы, дәлелді, қысқа әрі түсінікті сөйлеген адам ақылды, тәрбиелі болып қабылданады.