Сабасына қарай піскегі,
Мұртына қарай іскегі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әр істің, әр адамның өз шамасына, ыңғайына, мүмкіндігіне қарай болатынын білдіреді. Тура мағынасында сабаға сай піскек, мұртқа сай ісек болады деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — адам өзіне лайық нәрсені таңдауы керек, орынсыз талғам, артық қалау немесе өзіне келмейтін істі қуу дұрыс емес. Яғни, өмірде әркім өз деңгейін, орнын, жарасымын білуі қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «саба» — кең ыдыс, ал «піскек» — қымыз пісетін құрал. «Мұрт» — ер адамның белгісі, «ісек» — соған сай келетін зат. Халық осы екі образ арқылы үйлесім мен сәйкестікті көрсеткен. Яғни, қандай нәрсе болса да, өз сыңарына, өз өлшеміне сай болуы керек деген ой берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды адам өз мүмкіндігін ескеріп, шамаға қарап шешім қабылдағанда қолданады. Мысалы, қаражаты аз адам қымбат дүниені алуға асықпай, қалтасына сай зат таңдайды. Сонда ол кейін қарызға батпай, дұрыс шешім жасайды. Мақалдың тәрбиесі де осында: әр істің өлшемін білу — ақылдылықтың белгісі.
Murtyna qaraı iskegi.