Нілдей бұзылады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Нілдей бұзылады» деген мақал бір нәрсенің, әсіресе мінездің, ниеттің, тәртіптің не жақсы ахуалдың тез арада быт-шыт болып, бұзылып кететінін білдіреді. Тура мағынада «бұзылу» — бүтіндіктің жоғалуы, жарамсыз күйге түсуі. Астарлы мағынада бұл сөз адамның бойындағы жақсы қасиет сақталмаса, сенім, татулық, тәртіп те оп-оңай шайқалатынын меңзейді. Яғни берік нәрсе де күтімсіз қалса, тез бұзылады деген ескерту бар.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «Ніл» сөзі өте үлкен, ағып жатқан күшті өзенді елестетеді. Ол — мол қуаттың, тоқтаусыз қозғалыстың символы. Ал «бұзылады» сөзі сол күштің өзі де ретсіздікке айналса, тоқтау таппай, бағытынан жаңылатынын көрсетеді. Мұнда өзен бейнесі арқылы адамның ішкі күйі, қоғамдағы тәртіп немесе бір істің берекесі суреттеледі. Күш бар жерде бақылау болмаса, бәрі оп-оңай шайқалатыны аңғарылады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де тәртіп пен тұрақтылықтың қадірін еске салады. Мысалы, ұжымда бір адам үнемі өсек айтып, ынтымақты бұзса, бұрынғы жақсы жұмыс атмосферасы тез-ақ бұзылады. Сондықтан әр адам өз сөзі мен ісіне жауапты болуы керек.