Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
305K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Ережесіз ойын жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кез келген ойынның өз тәртібі, шарты болады. Егер ереже болмаса, ойынн...
Айтылған сөз - атылған оқ.
**Негізгі мағынасы** Айтылған сөз қайтып алынбайды, оның салдары да оқтың әсері сияқты тез әрі терең тиеді. Адам бір ауы...
Есепті дос айырылмас.
**Негізгі мағынасы** Есепті дос — пайдасын да, орнын да білетін, арадағы сыйластықты сақтайтын, қисынмен әрекет ететін а...
Мың ділдә - білімдінің жалғыз сөзі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімді адамның бір ауыз сөзі кейде үлкен байлыққа тең екенін білдіреді. Тура мағынасында...
Биік төбеге шықсаң,
Көзің ашылар.
Жақсымен сөйлессең,
Көңілің ашылар.
Көзің ашылар.
Жақсымен сөйлессең,
Көңілің ашылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ортасы мен көрген-түйгені оның ой-өрісіне тікелей әсер ететінін білдіреді. Биік т...
Жігітті шешенсінген дауда сына,
Есерді батырсынған жауда сына.
Есерді батырсынған жауда сына.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы сөзіне емес, нақты ісіне қарап бағалау керек екенін айтады. Біреу шешенсіп,...
Өз ақылың ақыл-ақ,
Кісі ақылы шоқырақ.
Кісі ақылы шоқырақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз ақылына сенуді, бірақ басқа кісінің ақылын да орынсыз кемсітпеуді меңзейді. «Ө...
Ақыл алтау, ой жетеу.
**Негізгі мағынасы** «Ақыл алтау, ой жетеу» деген мақал адам баласының ақылы мен ойының көп қырлы, терең екенін білдіре...
Көп сөз - күміс, аз сөз - алтын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді орнымен, мөлшерімен айту керек екенін білдіреді. Тура мағынада көп сөйлеу мен аз с...
Ине өткен жерден жіп те өтеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ине өткен тесіктен жіп те өте алады. Астарлы мағынасы — бір жол ашылса...
Нәрсенің сыртына қызықпа,
Асылы ішінде болар.
Асылы ішінде болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы көрініске ғана алданбауға шақырады. Бір нәрсенің жылтыраған сырты әдемі көр...
Аузы құлып сандықты,
Тіс ашпаса, тіл ашар.
Түйін-түйін сырыңды,
Түбінде келіп шын ашар.
Тіс ашпаса, тіл ашар.
Түйін-түйін сырыңды,
Түбінде келіп шын ашар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның іште сақтаған сыры, ойы, мақсаты түбінде сөз арқылы белгілі болатынын аңғартады....
Замана зордікі.
**Негізгі мағынасы** «Замана зордікі» деген мақалдың тура мағынасы — уақыт пен өмір ағымы күшті, қуатты, айлалы адамның...
Көп іздеген көмбенің үстінен шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көп іздеген адам көмбенің, яғни жасырын қазынаның үстінен түсуі мүмкін....
Білімді әр нәрсенің байыбын айтады,
Білімсіз біреудің айыбын айтады.
Білімсіз біреудің айыбын айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімді адам кез келген істің мәнін, себебін, түп төркінін дұрыс түсіндіріп, байыппен сөй...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.