Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246.3K
Қаралым
202
Орташа
Сұрыптау:
Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түиіні бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп сөздің бәрін бір жерге жинап, қысқа қорытынды айту. Астарлы мағына...
Көп іздеген көмбенің үстінен шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көп іздеген адам көмбенің, яғни жасырын қазынаның үстінен түсуі мүмкін....
Білімді әр нәрсенің байыбын айтады,
Білімсіз біреудің айыбын айтады.
Білімсіз біреудің айыбын айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімді адам кез келген істің мәнін, себебін, түп төркінін дұрыс түсіндіріп, байыппен сөй...
Ашу - дұшпан, ақыл - дос,
Ақылыңа ақыл қос.
Ақылыңа ақыл қос.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ашуға ермей, ақылға жүгінуге шақырады. Тура мағынасында ашу — адамның көңілін бұза...
Естіге айтқан ақыл сөз,
Шыңға тіккен тумен тең,
Ессізге айтқан ақыл сөз
Құмға сіңген сумен тең.
Шыңға тіккен тумен тең,
Ессізге айтқан ақыл сөз
Құмға сіңген сумен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды адамға айтылған өсиет пен кеңес зая кетпейтінін білдіреді. Есті жан сөздің төркіні...
Айла алтау, ақыл жетеу.
**Негізгі мағынасы** «Айла алтау, ақыл жетеу» деген мақал адам өмірінде түрлі амал, тәсіл көп болғанымен, бәрінен де ой...
Шешендік күші - шындық.
**Негізгі мағынасы** Шешендік күші дегеніміз — сөздің өтімділігі, ойдың дәлдігі, тыңдаушыны иландыра білу қабілеті. Ал м...
Білімдіден ақыл шығар,
Ақылдан нақыл шығар.
Ақылдан нақыл шығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білім мен ойдың тығыз байланысын көрсетеді. Білімді адам көп оқып, көп көріп, көп тәжіриб...
Көңіл жүйрік пе,
Көк дөнен жүйрік пе?
Көк дөнен жүйрік пе?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі ойы мен көңілінің шапшаңдығын ерекше бейнелейді. Тура мағынасында сұрақ түрі...
Ережесіз ойын жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кез келген ойынның өз тәртібі, шарты болады. Егер ереже болмаса, ойынн...
Жүзден біреу - шешен,
Мыңнан біреу - көсем.
Мыңнан біреу - көсем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сирек кездесетін ерекше адамдар туралы айтады. Жүз адамның ішінен біреуі ғана сөзге ұста,...
Жақсы жігіт жер шолып, ақыр түбі айналар.
**Негізгі мағынасы** Жақсы жігіттің өрісі кең, ойы алыс болады. Ол тек өз басының қамын ғана ойламай, ел-жұртты, жер-суы...
Керуен кері айналғанда,
Ақсақ түйе алға шығады.
Ақсақ түйе алға шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: керуен кері бұрылған сәтте, жүрісі баяу, ақсақ түйе алдыңғы қатарға шығ...
Істеу қиын, сынау (айту) оңай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір істі орындау көп күш, уақыт, жауапкершілік пен төзім талап етеді, а...
Орман аралаған үйші болады,
Ел аралаған сыншы болады.
Ел аралаған сыншы болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: орманды көп аралаған адам үй салуға керек ағаштың түрін, сапасын, жарам...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.