Ат өледі - ер қалады,
Адам өледі - жер қалады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өмірінің өтпелі екенін, ал артында қалатын іздің маңызды екенін айтады. Тура мағынасы бойынша, ат та, адам да өледі. Бірақ астарлы мағынасы терең: тірі жанның бәрі дүниеден өтеді, ал ер адамның аты, ісі, өнегесі және мекен еткен жері қалады. Яғни адам бұл дүниеде жақсы ісімен, абыройымен, елге пайдасымен есте қалады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат» пен «ер» — көшпелі өмірдің басты бейнелері. «Ат өледі» деуі — дүниенің тұрақсыздығын білдіретін символ. «Ер қалады» дегені батырдың, азаматтың ел жадындағы беделін меңзейді. Ал «Адам өледі — жер қалады» деген жол адам өмірі қысқа болса да, оның кіндік қаны тамған жері, салған ізі, жасаған еңбегі сақталатынын білдіреді. Жер мұнда тек топырақ емес, ұрпаққа аманат, тарих пен есте қалудың нышаны.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адамды бос мақтаннан емес, пайдалы іс істеуге үндейді. Қазіргі өмірде ол жауапкершілікпен еңбек ету, артында жақсы ат қалдыру деген ойды білдіреді. Мысалы, мұғалім не дәрігер өз жұмысын адал атқарса, ол кісі кетсе де, еңбегі шәкірттер мен адамдардың жадында қалады.
Adam óledi - jer qalady.