Аты аталмаған жігіттен
Аты аталған төбе артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: аты аталмай, елге танылмай жүрген жігіттен аты шыққан, жұртқа белгілі төбе артық деген сөз. Астарлы мағынасы — адамға абырой, бедел, жақсы іс пен елге танылу қымбат. Жігіттің құны тек бар болуында емес, артында қалдырған еңбегі, ерлігі, пайдалы ісі арқылы өлшенеді. Яғни, елге пайдасы тиген, аты жақсы іспен аталған адам қадірлі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аты аталмаған жігіт» — еңбегі көрінбеген, елге танылмаған, бағасы білінбеген адам бейнесі. Ал «аты аталған төбе» — биіктеп көрінген, жұртқа мәлім болған, белгісі бар, есте қалған орын. Төбе — алыстан көзге түсетін, назар аударатын нышан. Сол арқылы мақал адамды биіктікке, ел жадында қалатындай іс жасауға үндейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өз ісімен танылған азаматқа қатысты жиі айтылады. Мысалы, бір ауылдың жас жігіті волонтер болып, талай адамға көмек көрсетсе, оны жұрт құрметтеп атайды. Ал тек аты бар, бірақ ісі жоқ адамнан гөрі, шын пайдалы ісімен танылған адамның орны жоғарырақ болады. Бұл мақал жастарды еңбекке, жауапкершілікке, абырой жинауға тәрбиелейді.
Aty atalǵan tóbe artyq.